333 
dat hij geene andere redding vond, dan bij de Hollandsche Oost-Indische Compagnie, die hij om bijstand 
smeekte. Zij snelde hem dan ook ter hulp: eensdeels, ten einde zoo spoedig mogelijk aan de verwoes¬ 
tingen en wreedheden van den krijg een einde te maken; anderdeels met het vooruitzigt, om na de 
herstelde rust, voor zich-zelve meerdere voordeelen uit dat land te kunnen trekken. De Panembahan 
Ratoe, vreezende anders alles te zullen verliezen, bewilligde gereedelijk in iedere voorwaarde, onder 
welke men goedvond hem hulp te verleenen, en men was er wel op bedacht, hem die, door het afstaan 
van land te doen betalen. Er werd dus eene genoegzame magt naar Banjermasing gezonden, om den 
opstandelingen vrees aan te jagen, den vreemden vijand te verdrijven, en den Sultan in zijn gezag te 
bevestigen. Deze, doordrongen van dankbaarheid voor de hem bewezene groote diensten, sloot daarop, 
in den jare 1787, een verdrag met de Oost-Indische Compagnie, waarbij hij geheel zijn Rijk, in volle 
Souvereiniteit, aan haar afstond, en het alleen als erfelijk leen weder aanvaardde, behalve die land¬ 
streken, welker bezit den Sultan hoegenaamd geen voordeel aanbragt, maar hem, bij gebrek aan magt 
en zedelijken invloed, niet dan zorg en onrust berokkende. Daarom schonk hij den Hollanderen gaarne 
de verwijderde, binnenlandsehe tweederde gedeelten van de Soengi Doeson, alsmede al de lage en door 
Dajakkers bewoonde landen bewesten deze rivier, tot bij Kotaringin toe; voorts Poeloe Lawut, Tanah 
Pasir, welk distrikt den Sultan toch reeds alle gehoorzaamheid ontzegd en zich het meest vijandig tegen 
hem getoond had, benevens nog eenige andere kuststreken aan den oostkant van het eiland (*). Van 
dien tijd dagteekent bijgevolg het landbezit en de eigenlijke vestiging der Nederlanders in de zuidelijke 
gedeelten van Borneo. De Panembahan Ratoe, met welken zij het verbond ten deze sloten, was de 
grootvader van den thans regerenden Panembahan Adam, wiens vader de, in 1825 overledene Panem¬ 
bahan Solêman was. 
De Nederlanders hadden gedurende twee-en-twintig jaren, of van 1787 tot 1809, voortdurend eene 
kleine militaire bezetting, een civiel opperhoofd en eenige andere Europesche ambtenaren te Banjer¬ 
masing gehad, zonder dat, gedurende dat tijdvak, eenige vermeldingswaardige staatkundige gebeurtenis 
aldaar is voorgevallen. In de maand mei 1809 echter, werd Banjermasing door hen verlaten, aangezien 
de Maarschalk Daendels dit etablissement, even als meer andere, buiten Java gelegene, als een’ lastpost 
beschouwde. — Toen in 1811 achtereenvolgende al de Indische eilanden onder Britsche heerschappij 
geraakten, wendde de Sultan van Banjermasing zich tot deze nieuwe heeren, met het verzoek om han¬ 
delsbetrekkingen aan te knoopen, en hem, in zijnen benarden staat, hulp te willen verleenen. Een 
grillig Engelschman, Hare genaamd, die noch onder vreemde wetten, noch onder vreemde vlag, van 
welke natie ook, verkoos te leven, maar zijn eigen wetgever wilde zijn en zijne eigene vlag wilde voeren, 
deze zonderling vestigde zich, in 1812, tot groot genoegen van den Sultan en onder goedkeuring van 
den Engelschen Luitenant-Gouverneur op Java, met een aantal, tot dat einde door hem aangeworven, 
Javaansche huisgezinnen, in de zuid-oostelijke streken van Borneo. Hij ontving van den Sultan eene 
uitgestrektheid lands ten geschenke, verdeelde dit akkersgewijze onder de zijnen, bouwde er eene kleine 
(*) Meer uitvoerig over dien afstand en de verdere bepalingen van bedoeld verdrag, handelt N. G. van Kampen 
in zijne Geschiedenis der Nederlanders buiten Europa, enzv. Deel III, p. 329 en 378. Zijne mededeelingen 
ziju getrokken uit de oorspronkelijke Acte, welke van den 13' ltn augustus 1787 dagteekent en te vinden is in de 
Archiven van Batavia, van hel jaar 1788. 
Land- en Volkenkunde. 
84 
