■rtïMiTrT-a^ata 
TOTwtififra\f f i V. f frfi 11 rr rtivtiT^ry uJ ■•-» af: 
336 
vaartuig in het algemeen beteekent). De meeste handelsartikelen vindt men op de rakit’s uitgestald; 
andeie koopwaren, inzonderheid mondbehoeften, worden in praauwtjes aangeboden. Deze ligte bootjes, 
uit dunne planken van ijzerhout, of uit eenen enkelen uitgehoolden boomstam bestaande, worden 
gewoonlijk slechts dooi éen , zelden door twee of meer personen, dikwerf vrouwen, met eene korte 
pagaai of roeispaan voortgestuwd, en men ziet ze onophoudelijk, inzonderheid op de marktdagen, langs 
de rivier heen en weder zweven. Sommigen dienen alleen tot het overzetlen van menschen; anderen 
zijn als vlottende kramen, met lijnwaden, sitsen en andere kleedingstoffen, raauwe of reeds toebereide 
eetwaren, rijst, bataten, groenten en vruchten, hoenders, eijeren, visch of vleesch en dergelijken 
overvloediglijk beladen. Met één woord, de geheele oppervlakte der rivier strekt tot algemeene markt¬ 
plaats; zij is schier het middelpunt van alle menschelijk verkeer, daar er geene andere gemeenschap 
te land bestaat, dan de weinige voetpaden op het eilandje Tatas. 
Het zal wel overbodig zijn aan te merken, dat men te Banjermasing noch rijtuigen, noch paarden 
vindt; de eenige nuttige huisdieren aldaar, zijn hoofdzakelijk varkens, geiten, honden, ganzen, eenden 
en hoenders. Nu en dan evenwel worden door de Chinesche slagters ook buffels en runderen gedood, 
die echter van elders, uit de meer hooge en grasrijke Lawut- en Sultans-landen afkomstig zijn en tot 
dat doel worden aangevoerd. De naaste omstreken van Banjermasing en de kustlanden ten westen van 
daar, zijn te laag, te zeer aan overstrooming van zeewater blootgesteld en door de houtbosschen of het 
harde riet, waarmede zij bedekt zijn, te arm aan voedzaam gras, dan dat groote herkaauwende dieren 
aldaar zouden kunnen worden aangefokt. 
De huizen der inlanders en der Chinezen, zoo op den wal, als op de houtvlotten in de rivier, bestaan 
gewoonlijk uit een geraamte van heele of tot sparren gespletene stammen van den nibongpalm (*) en uit 
latten van bamboesriet. De wanden zijn bekleed met kddjcmg (j - ) van den nipapalm, en het dak is met 
dtap ($) van denzelfden palm gedekt. De talrijke palen, waarop de huizen aan den wal doorgaans rusten, 
bestaan uit heele stukken van den nibongstam, vermits het hoornachtig harde buitenhout van dezen 
palm, gelijk reeds Rumphius aanmerkt, eene der beste en duurzaamste van alle houtsoorten is. — De 
gouvernements-gebouwen te Banjermasing zijn daarentegen van steenen, planken of bamboes, en be¬ 
zitten gedeeltelijk pannen-daken of dezulke, die uit dakleivormige plankjes (sirappen) van ijzerhout zijn 
zamengesteld. Het zoogenaamde fort, ten naastenbij in het midden tusschen het tol- en het residentie- 
huis gelegen, is omgeven van eene hooge palissadéring van nibongstammen, die in 1825 werd opgerigt, 
toen de muitelingen van de Pekoempai (het middelgedeelte der rivier Doeson), de hoofdplaats met eenen 
aanval bedreigden. Vroeger bestond er eene, met ijzerhouten palen omheinde versterking, binnen welke, 
behalve de gebouwen voor het garnizoen, ook de pakhuizen en de woningen van de civiele ambtenaren 
( ) Oncosperma filamentosum, BI. Pöhon nibóng wordt deze palm door de Maleijers genoemd. 
(j - ) Matten, vervaardigd uit aan elkander gehechte bladen van verschillende palmsoorten — het meest van de 
iNipa fiuticans om tot beschutting tegen de hitte der zon, tegen regen en wind te worden gebezigd, niet alleen in 
woningen, maar vooral op vaartuigen. 
(§) Dekbladen, hetzij van verschillende palmsoorten, hetzij van lang gras ( Alang-alang ). Deze bladen of halmen 
woiden aan een zes of zeven voet langen stok van bamboesriet geregen en dienen ter bedekking der woningen. 
