337 
der Compagnie gelegen waren. Naardien men de ongezondheid binnen die afgeslotene ruimte hoofd¬ 
zakelijk aan de ijzerhouten palissadéring toeschreef, werd zij later weggenomen. De tegenwoordige 
verschansing, onder den naam van »fort Tatas” bekend, bevat alleen het kantoor van den Resident, 
benevens de gouvernements-kas, eene officierswoning, de kazerne en het kruidmagazijn. Deze gebouwen 
zijn grootendeels uit granietsteen opgetrokken, naar men ons zeide, van het eiland Bangka afkomstig. 
Een Kapitein, met een drietal Luitenants onder zijne bevelen, heeft het commando over de geringe 
krijgsmagt te Banjermasing en van de drie andere sterkten (te Marabahan, Taboeniauw en der Schans 
van Tuyll) in de zuidelijke gedeelten van Borneo. 
De bevolking van Banjermasing, met inbegrip van die langs de Antassan Kween en elders op het 
eilandje Tatas, wordt tegenwoordig geschat op ongeveer vijftienhonderd Chinezen en hunne afstamme¬ 
lingen, en omtrent vierduizend inlanders, zoo Mohammedanen als heidensche Dajakkers. Vele van 
hen en vooral der Chinezen, leven van den handel, dien zij eensdeels met de bevolking der Sultans- 
landen en met die der Doeson en der zoogenaamde kleine Dajak (Soengi Bejadjoe of Poeloe-petak), 
anderdeels met de van elders te Banjermasing aankomende padoewakan’s, jonken en schepen onder¬ 
houden. Sommige bewoners leggen zich eeniglijk op den in- en verkoop van levensmiddelen toe; 
anderen varen met hunne roeischuitjes personen de rivier op en af; wederom anderen zijn duikers en 
zoeken op den bodem der rivier naar voorwerpen van waarde, die aan de menigte van rondvarenden 
ligtelijk ontvallen of bij het kantelen van een bootje vaak in de diepte wegzinken; terwijl de overigen 
in hun onderhoud pogen te voorzien door de vischvangst, door het telen van rijst, vruchten en groenten, 
door het fokken van varkens, eenden of hoenders, door het kappen van nibongboomen, het snijden 
van bindrotting en nipa-bladen, het verzamelen van boomharsen ( ddmar ) en van verschillende reuk- 
of verfstof bevattende houten (kdjoe gdroe of Lignum aloes, kdjoe sintok, hdjoe sapang enzv.), 
het zoeken naar stofgoud, het vlechten van matten, mandjes en hoeden, en dergelijken meer. In 
een land, door de natuur met zoo velerlei nuttige en kostbare voortbrengselen bedeeld, behoeft het 
den mensch in geenen deele aan een ruim bestaan te ontbreken, indien hij slechts de moeite wil nemen, 
de talrijke hulpbronnen, die hel daartoe bezit, op te sporen en, haar gevonden hebbende, daaruit te 
putten. De even schrandere als nijvere Chinezen welen er zeer wel partij van te trekken; en die 
hunner, welke over een matig kapitaal kunnen beschikken en dit in den handel steken, worden meestal 
in korten tijd vermogende lieden. Men heeft ons verzekerd, dat de handelaren dier natie hunnen geld¬ 
schieters gaarne eene rente van twintig tot vijf-en-twintig ten honderd betalen. Het is niet te berekenen, 
tot welke hoogte het vertier zoude kunnen worden opgevoerd, en welke onnoemelijke voordeelen aan 
Nederland zouden toevloeijen, indien de zoo vruchtbare binnenlanden van het zuidelijk gedeelte van 
Borneo meer bevolkt waren, of wanneer het ooit mogt gebeuren, dat zich eene genoegzame menigte 
Europesche kolonisten daar vestigde en aan den grond de schatten ontwoekerde, welke hij van nature 
reeds zoo overvloediglijk bezit en door eene gepaste bewerking in staat is op te leveren. 
De voornaamste artikelen, welke te Banjermasing worden uitgevoerd, bestaan in: stofgoud, dia¬ 
manten, eetbare vogelnesten, bijenwas, bindrotting, rotting- en andere matten, kadjang, witte en 
bruine damar, drakenbloed, zwarte peper, aloë- en andere houtsoorten tot wierook, geneesmiddelen of 
Land- en Volkenkunde, 85 
