338 
verfstoffen dienende; verschillende droogerijen, gedroogden visch en bertenvleesch, alsmede in horens 
en pooten van herten en meer andere, minder geachte voorwerpen. Ingevoerd worden voornamelijk: 
lijnwaden en sitsen, gambir, Chineesch aardewerk, tabak, zout, koperdraad en allerlei kramerijen 
van metaal, glas en porselein. De in- en uitgaande regten, bij het tolkantoor te Banjermasing, bedragen 
gemiddeld ƒ50,000 ’sjaars. 
Tijdens onze aankomst te Banjermasing, in de eerste dagen van augustus 1836, dus in de drooge 
of oost-moeson, was het klimaat gedurende den dag zeer warm en droog, en des nachts vrij koel. 
In den vroegen ochtend zagen wij ons meestal in een’ dikken, onaangenaam vochtigen nevel gehuld, 
die eerst tegen acht of negen ure des voormiddags optrok. De honderddeelige thermometer tee- 
kende met zonsopgang gewoonlijk 20 3 —20°5, omstreeks een uur later 21 “5, legen den middag 30°5, 
omtrent twee ure na den middag, zijnde het heetste tijdstip van den geheelen dag, 32°, somtijds 
eenige tienden minder, somtijds ook wel iets meer, en met het vallen van den avond, tegen zes ure, 
gemiddeld 285—29’. — Met volle maan liep de stroom, door den vloed der zee te weeg gebragt, 
van één ure na middernacht tot ruim één ure na den middag op-, het overige gedeelte van het 
etmaal afwaarts. De invloed van het watergetijde, die zich tot ver boven Banjermasing uitstrekt, 
vertoont doorgaans slechts eenmaal in de vier-en-twintig uren eenen geregelden op- en afloop; doch, 
volgens het zeggen der inlanders, neemt men somwijlen nog zoogenaamde doode getijen waar, die 
gedurende weinige uren alleen eenig wassen en dalen van het water der rivier veroorzaken. — Wij zijn, 
door middel van het rijzende water, met de schooner Anadyomene, bij helderen maneschijn, in drie 
uren tijds, van de Schans van Tuyll, aan den mond der Soengi Tatas, tot tegenover het fort van Ban¬ 
jermasing deze rivier opgevaren. 
De groote rivier van Banjer, en ook de kleine (S. Tatas), aan wier boorden de hoofdplaats ligt, 
bezitten genoegzame diepte — zoo als op onze bijgevoegde kaart is aangeteekend — om voor groote 
schepen bevaarbaar te zijn. Dit is echter geenszins het geval met de modderbank, welke dwars voor 
den mond der groote rivier is gelegen, en waarop bij laag water slechts één vadem, en bij hoogen stand 
niet veel meer dan twee vademen water staan. Eenigzins groote schepen blijven er soms weken lang op 
vastzitten en kunnen niet, dan na veel arbeids, met behulp van werpankers en dreggen, langzaam door 
den w'eeken slijkgrond der bank heengeraken. Aan weêrszijden van deze moeijelijke plaats is de zee 
nog ondieper en de grond gedeeltelijk zandig en hard. De groote Banjer-rivier is aan haren mond 
ten naastenbij ééne en drievierde zeemijl (60 = 1 graad) of omtrent 3240 meters breed, maar wordt 
naar binnen toe veel naauwer. Hare oevers zijn in dit benedenste gedeelte zeer laag, moerassig, en 
digt begroeid met nipa-palmen, Crinum, Sonneratiae en struiken. Bij het opvaren zagen wij vele kleine 
roeischuiten langs de kanten, op sommige waarvan lage hutjes van kadjang stonden, welke dikwerf 
maanden lang aan kleine gezinnen ter woon verstrekken. De inlanders houden zich daar meest bezig 
met het snijden van nipa-bladen en het visschen. Buitendien valt er weinig van eenige W'aarde in deze 
waterrijke en ontoegankelijke wildernissen te halen. — De neusaap (Semnopithecus nasicus) is er een der 
gemeenste Zoogdieren, op welken echter alleen de heidensche Dajakkers, ten wille van zijn vleesch, 
doch nooit de Mohammedaansche inlanders jagt maken. Het water der rivier is voor het overige niet 
