341 
over vrij diepe beddingen, van 3 of 4, tot 7 of 8 vademen wisselend; maar op geringen afstand buiten 
bare monden, zijn alle drie, door min of meer opgehoogde en breede modderbanken in de zee, voor 
groote schepen ongenaakbaar: een natuurlijk gevolg van de groote hoeveelheid fijne aarddeeltjes, welke 
door de, van tijd tot tijd hoog gezwollen en alsdan ver buiten hare oevers tredende rivieren, uit 
de binnenlanden worden afgevoerd en, door de terugwerkende kracht van den vloed der zee, nabij 
hare mondingen opgehouden, aldaar als een bruin, taai slijk bezinken. Wij hebben het gewone peil 
op de bank voor den mond der Banjer-rivier, bij laag en hoog water, bereids opgegeven, en daarbij 
met een enkel woord de moeijelijkheden aangestipt, waarmede de schepen, wier diepgang meer dan 
twaalf of veertien voet bedraagt, dikwerf te worstelen hebben. Gelukkig echter is de zee in die wijde 
bogt, vooral gedurende de oost-moeson, meestal zeer kalm. 
Ongeveer anderhalve geographisehe mijl binnen den mond der groote Banjer-rivier liggen, midden 
in den stroom, vier kleine en lage eilandjes, van welke het grootste den naam van Poeloe Kagêt (*) 
draagt. Poeloe Kagêt is het noordelijkste der vier. Eene geogr. mijl verder vindt men een ander, 
soortgelijk, van lieverlede door aanspoeling van aard- en plantachtige zelfstandigheden ontstaan en 
reeds geheel bewassen rivier-eilandje, Poeloe Tambang (f) genaamd; en tegenover dit, aan den linker 
of oostelijken oever der groote rivier, vereenigt zich met deze, de aan de westzijde van het Ratoes- 
gebergte ontspringende en langs de hoofdplaatsen Martapoera en Banjermasing heenstroomende Soengi 
Tatas of de zoogenaamde kleine Banjer-rivier. 
De Soengi Doeson ontvangt verreweg haar’ meesten toevoer uit de oostelijke streken. Aan den 
westkant storten zich w'el eene menigte kleine rivieren en kreken in haar; doch aan de oostzijde wordt 
zij niet alleen door het water van zeer vele kleine, maar ook van vier of vijf vrij groote rivieren gevoed, 
van welke de Soengi Nagara, die hooger den naam van Soengi Babierik aanneemt, de aanzienlijkste is. 
Na deze, verdienen de Soengi Tewej, de Soengi Ajo, Karauw en Paltai, benevens de bovengenoemde 
Soengi Tatas of Soengi Martapoera, gelijk ze bij het dorp van laatstgemelden naam heet, vermeld te 
worden. De Soengi Nagara heeft hare breede mondopening tegenover het fort Marabahan (Moewara- 
bahan). Bij dit fort neemt men dagelijks een even geregeld op- en afloopen van het water, door 
vloed- en rivierstroomingen, waar, als bij de hoofdplaals Banjermasing, in de Soengi Tatas. ïn de 
Soengi Doeson strekt zich de vloedwerking, gedurende de oost-moeson, ongeveer 25 geogr. mijlen 
(linea recta) landwaarts, dat is tot bij of een weinig boven de Kampong Makatip, uit; doch ten tijde 
van het hooge water, in de west-moeson, wordt de oplooping van den vloed naauwelijks tot bij de 
Kampong Kwala-pattai waargenomen. Boven deze dorpen, tot bij de eerste berghoogte, den Goenong 
Rantauw', vindt men aan weerszijden der Soengi Doeson, een aantal meren, onder welke de Dano 
Babai het grootste en fraaiste is. Soortgelijke meren worden ook langs de beide oeverkanten, in de 
hoogere streken van den benedenloop der Soengi Kapoeas en Soengi Kahajan aangetrofïèn. Deze meren 
(*) Zooveel als eiland, dat verschrikt of verrast; waarschijnlijk de schepelingen, die de rivier opvaren. 
(-]-) Tamhang beteekent: overvaren, zijnde deze naam vermoedelijk aan dit eilandje gegeven, dewijl men bij 
hetzelve, uit de groote rivier naar den mond der Soengi Tatas overvaart, om naar Banjermasing te komen. 
Land- en Volkenkunde. 86 
