Heen 
«1ÉBffi 
342 
(Demo’s), wier gedaante, ofschoon meestal zeer langwerpig, toch even onregelmatig is, als hunne 
grootte en diepte verschillend, en wier lengte-as meestal parallel met de naaste rivierbedding loopt, 
mogen hun aanwezen gedeeltelijk aan eene inzakking van den grond te danken hebben, doch zijn vele 
baarblijkelijk ook gevormd door eene langzame uitholing en wegspoeling van denzelven, ten tijde der 
hooge waterstanden en de daarmede gepaard gaande uitgestrekte overslroomingen van geheel het om¬ 
liggende land. In dat waterrijke tijdperk ontstaan niet zelden nieuwe Antassan’s (*) of natuurlijke 
kanalen, gevolgen der pogingen van den vloed om zich bij de groote kronkelingen der rivier, nieuwe en 
meer regtloopende beddingen te formeren; terwijl op andere plaatsen wederom oude Antassan’s geheel 
of gedeeltelijk verslijkt worden. Indien zoodanige verslijking of verstopping in het lagere gedeelte van 
een kanaal plaats vindt, dan ontstaat alligt, door het gestadig hooger instroomende water, van lieverlede 
eene verwijding, die ten leste, bij toenemende grootte, de gedaante van een meir erlangt. Hieruit is, 
ten opzigte der vermoedelijke vorming, af te leiden, dat de Antassan’s in een naauw verband slaan met 
de langwerpig komvormige meren. Wanneer men deze en andere verschijnselen: als het ontstaan van 
kleine eilandjes in de lagere gedeelten dezer Borneosche stroomen; de gestadige ophooging en uitzetting 
van het deltaland, door den aanvoer van fijne aarddeeltjes uit de binnenlanden, en dergelijken meer, 
in aanmerking neemt, en men daarbij het oog vestigt op den uitgestrekten loop dier stroomen, inzon¬ 
derheid van de Doeson, door eene landstreek, die slechts weinige ellen boven het zeevlak verheven is, 
dan laat het zich gemakkelijk denken, dat in de beneden-helft, bepaaldelijk door het moerassige delta¬ 
land, het water dezer rivieren slechts eene geringe stroomkracht en snelheid moet bezitten, vooral bij 
den lagen stand, gedurende de drooge moeson. — Na deze korte, algemeene potamographische beschou¬ 
wing, gaan wij tot ons reisverhaal langs de Doeson over. 
Wij verlieten den 20 s,en augustus 1836 Banjermasing. Elk onzer — D r . P. W. Korthals, D r . L. Horner 
en Schrijver dezes — had een afzonderlijk vaartuig ter zijner beschikking, van die soort, waarmede de 
Mohammedaansche inlanders en de Chinezen daar gewoonlijk den handel met de binnenlanden drijven. 
Deze vaartuigen, in het Maleisch Prahoe pandjang sambong (-J-) geheeten, zijn 30—40 voet lang, 
aan den vóór- en achtersteven scherp en van eene, min of meer hoog, stijgende punt voorzien; zij 
hebben eene kleine, scherpe kiel, door een klein bootje gevormd, waarop ter weêrszijden smalle ijzer¬ 
houten planken, door middel van houten pennen aan elkaar gehecht, eenige voeten hoog zijn op¬ 
getimmerd. Deze praauwen worden door een acht- of tiental, in de voorste helft gezeten roeijers, 
met lange riemen voortgestuwd, terwijl de stuurman aan het achtereinde zooveel hooger is geplaatst, 
dat hij over het kadjang-dak des vaartuigs kan heenzien. In de achterhelft der praauw bevindt 
zich een klein afgeschoten vertrekje, ten verblijve des eigenaars en tevens tot berging der voor¬ 
naamste goederen: want het vaartuig strekt hem en de geheele bemanning, dag en nacht, gedurende de 
(*) Vermoedelijk eene klankvervorming van het Maleische woord tatds- 
^Uï, eene door braak, bres. Zie 
ook pag. 334, noot. Somwijlen worden deze natuurlijke kanalen door de inlanders ook wel Troes-an geuoemd, dat 
eene gracht of naauwen doortogt van het water beteekent (van troes regtdoor, ter verkorting van den 
afstand). 
(j-) Letterlijk: lang, zamengevoegd vaartuig. Wij hebben zulk eene koopmans-praauw op PI. 53, bij het 
Dajaksche gehucht Palangai, doen afbeelden. 
