liggende, volgens hem, op 1°35' Z. breedte. Van dit gehucht loopt een pad naar de hoofdplaats Pasir, 
aan de oostkust, welke men in drie dagen bereiken kan, namelijk twee groote dagreizen te voet over 
land, en een’ hal ven dag, in eene kano, de rivier van Pasir af. Volgens het verhaal der inboorlingen 
zoude de rivier bij Toenkaren, met eene djoekong, nog wel drie dagen opwaarts te bevaren zijn; 
echter niet zonder veel moeite, uithoofde van den steeds in kracht toenemenden stroom, de engte der 
bedding en de talrijke menigte van steenen en oude boomstammen, welke men daar ontmoet. Reeds 
beneden Toenkaren, tusschen de versterkte Dajakscbe gehuchten Tinga-maparoe en Sielingsing, ver¬ 
oorzaken vaste rotsen, midden in de rivier, zooveel drift, dat die plaats rieam (waterval) genoemd 
wordt. Van het, slechts uit zeven huizen bestaande gehucht Sielingsing, dat van eene houten palisa- 
déring is omgeven, kan men daarenboven ook over land, in een uur gaans. Toenkaren bereiken. De 
Heer von Henrici merkt ten slotte aan, dat, volgens zijne telling, langs de rivier Nagara, van hare 
uitwatering in de Doeson af, tot bij de Kampong Toenkaren toe, ruim vijf duizend huizen gevonden 
worden, met eene bevolking van vier- of vijf-en-twintig duizend zielen, en dat, indien men de ge¬ 
huchten, welke nog hier en daar, aan de kleine, door hem niet bezochte, rivieren er bijrekent, men 
de hoeveelheid zielen van dit gedeelte der Sultans-landen, gerustelijk op dertig duizend zoude mogen 
begrooten: eene volksmassa, die langs de geheele Doeson verre overtreffende. Wij eindigen hiermede 
het verhaal betrekkelijk de Nagara-rivier, en vervolgen onzen togt langs de Soengi Doeson. 
Alvorens echter de Kampong Pekoempai te verlaten, moeten wij nog aanmerken, dat zich aldaar, 
nagenoeg in het midden der Doeson en tegenover de Moewara Bahan, een draaikolk bevindt, die 
voor kleine vaartuigen zeer gevaarlijk is en, zoo het heet, eene onpeilbare diepte zoude bezitten. 
Yermoedelijk ontstaat deze maalstroom door het, in eenen regten hoek, tegen elkander stooten der 
wateren uit de Doeson- en de Nagara-rivieren en van den oploopenden vloed der zee. — Van het 
dorp Pekoempai tot aan de Kwèla Andjaman zagen wij niet één gehucht; maar aan beide oevers 
vele groote ladang’s, van welke sommige pas ontgonnen, andere reeds één of meer jaren beplant, 
en wederom andere bereids verlaten en met jong hout begroeid waren. Gewoonlijk worden deze 
boschvelden slechts drie of vier jaren achtereenvolgend bebouwd, na verloop van welke tijdruimte het 
gras en onkruid, en meer nog de ratten en muizen, daar zoozeer de overhand krijgen, dat er de 
kuituur onder verloren gaat. In dat geval worden elders langs de boorden der rivier een aantal 
boomen omgekapt, de takken, struiken en het loof bij boopen verbrand, de asch over den grond 
uitgestrooid, en op die wijze een nieuw veld ontgonnen, ter vervanging van het oude. In de oor¬ 
spronkelijke bosschen neemt men, volgens den Heer Korthals, op de, hij hoog getij, meestal onderloo- 
pende plaatsen, vooral soorten waar van de geslachten: Carallia, Barringtonia, Myrtus, Combretum, 
Glochidion, Hibiscus en verschillende Leguminosae; terwijl op den meer droogen, alluvialen bodem de 
plantengroei gekenmerkt wordt, door hoogstammige Dipterocarpeae, Anonaceae, Rubiaceae, benevens een 
aantal Melastomaceae, Ternstroemiaceae, Querci enzv. — Op vele plaatsen is de bodem met gedoomde 
rotting-ranken als overdekt. Hier en daar vertoonen de oevers lange strooken geheel droogen grond, 
die als eene soort van breede, vermoedelijk door de hooge waters gevormde dijken, het rivierbed 
bezoomen. In de nabijheid der Kwala Andjaman verkrijgt het land het aanzien eener doorloopende 
wildernis, waar, behalve de beide reeds genoemde Semnopitheci (Semnop. pruinosus en nasicus), een 
Land- en Volkenkdnde. 89 
