372 
king dezer buurt op omtrent 150 zielen begroot. Ook daar verheffen zich vele aangeplante boomen in 
de nabijheid der woonhuizen: en langs de vrij hooge oevers, beneden en boven dat gehucht, ziet men, in 
schier onafgebrokene reeksen, jong bosch, nog slechts uit struiken of uit reeds laag geboomte bestaande, 
al naarmate die gronden sinds korter of langer tijd niet meer bebouwd, maar aan de vrije werkkracht 
der natuur zijn overgelaten geweest. Op geringen afstand, landwaarts ten O. N. O. van het gehucht 
Mampon, ligt een klein, langwerpig rond meirtje, Dano Mampon, dat een weinig lager, door eene 
naauwe uitwatering, onder den naam van Soengi Makaten bekend, met de Doeson gemeenschap heeft. 
Een diergelijk meirtje vindt men ook daar omtrent, aan de regter oeverzijde; het draagt den naam van 
Dano Djoetoe, en vereenigt zijn water insgelijks, langs kanaalachtige geulen, met de groote rivier. 
Het gehucht Tandjong-djawa, liggende op den linker oeverkant, bevat slechts drie huizen, welke 
aan onderscheidene Dajaksche familiën, ten getalle van omtrent veertig zielen, ter woning verstrekken. 
Dit gehucht is van jonge dagteekening en ontleent zijnen naam aan de, zich een weinig lager be¬ 
vindende kronkeling der rivier Tandjong Djawa, d. i. Javaansche hoek, volgens de overlevering 
aldus genaamd ten gevolge eener slagting, welke daar voor jaren door de Dajakkers op een vaartuig 
met Javanen zoude zijn aangeregt. In deze Kampong, even als in vele der vroeger genoemde gehuchten, 
zagen wij schier niet anders dan jonge kokospalmen van drie-, vijf- of hoogstens achtjarigen ouderdom. 
Menigvuldiger, echter, zoowel als hooger van stam en ouder van jaren, vertoonde zich op vele plaatsen 
de pinangpalm, welks wrang-bittere noot, een der vier hoofdbestanddeelen van den betel (*), door de 
inboorlingen met zorg wordt ingeoogst. — De Dajakkers van Tandjong-djawa deelden ons mede, dat 
in de woudstreek, aan de over- of westzijde der Doeson, op de hoogte tussehen hun gehucht en de 
Kampong Mampon, somwijlen de Orang-oetan werd aangetroffen. Meestal, zeiden zij, in het begin 
der oost-moeson, d. i. in de maanden april en mei, alswanneer de vruchten rijpen, welke van dit dier 
zeer geliefd zijn. In andere tijden van het jaar merkt men het niet op. Het eet vooral gaarne onder¬ 
scheidene soorten van vijgen, welke de bosschen daar in groote menigte opleveren. Het jaar te voren 
hadden de bewoners van Mampon, door middel van het blaasroer en vergiftigde pijltjes, een oud voor¬ 
werp van dezen reusachtigen aap gedood, en uit zijne huid, onder anderen, eene puntige muts ver¬ 
vaardigd, welke ik, bij mijn bezoek, van hen ten geschenke ontving, en die op PI. 57, fig. 5, is af- 
geteekend, met en benevens (fig. 6) een uit bout gesneden wanstaltig menschelijk aangezigt, door die¬ 
zelfde Dajakkers, bij vrolijke feesten, tot grijns gebruikt en behalve metroode, witte en zwarte kleuren, 
ook met bosjes haren van den Orang-oetan versierd wordende (f). De gemelde Dajakkers noemen 
dezen zoo grooten als merkwaardigen aap Kêoe , die van den stam der Bejadjoe’s Kahieo; doch 
onderscheiden buitendien het geslacht dezer dieren, door aan het mannetje den naam Salamping 
(*) Namelijk met het blad van de betelpeper, schelpkalk en gambir of katjoe. Hoe hoog de waarde van dit mengsel 
door de Oosterlingen wordt opgevijzeld, kan onder anderen blijken uit de volgende zinsnede, voorkomende in eene, 
uit het Perzisch vertaalde reisbeschrijving van Perzië naar Indië, en aldus luidende: »Le bétel enflamme le visage, 
et enivre comme le vin. II rassasie ceux qui ont faim, et donne de 1’appétit a ceux qui sont rassasiés; il rend la 
bouche vermeide, fortifie les dents, et augmente les forces pour les plaisirs de 1’amour.” Langlès, Gollection 
portative des Voyages, T. II, p. lxviii. 
(•J") Beide voorwerpen zijn op een zevende der natuurlijke grootte geteekend. 
