en aan het wijije dien van Boekoe te geven. Alleen bij de Mohammedaansche bevolking van Banjer- 
masing, en op andere, door vreemdelingen bewoonde kustplaatsen, is hij onder de Maleische benaming 
van Orang-oetan (*) bekend. 
Op onzen togt van het gehucht Tandjong-djawa naar de Kampong Rieong, voeren wij langs eenige 
der vroeger vermelde banken of zandige ondiepten, die nu eens tegen den linker-, dan weder tegen 
den regter oever aan, bij eene bogt lagen, en waar insgelijks gedurende de drooge moeson damar wordt 
ingezameld. Eene dezer banken, de Gósong Madoeït, tegenover de uitwatering van het riviertje van 
dien naam, was gedeeltelijk met gras begroeid, tussehen hetwelk onderscheidene zwart-bruine Ibissen 
rondliepen, terwijl op het drooge zand eene menigte kleine zeezwaluwen zaten, wier grootte, kleur 
en stemgeluid naauwelijks van onze gewone Sterna minuta schenen te verschillen. Op den zuidelijken 
mondhoek der Soengi Madoeït, trok eene groote, kale plek gronds onze aandacht; aldaar stond eertijds 
het gehucht Madoeït, van hetwelk echter geen overblijfsel meer restte. Het werd door zijne bewoners 
verlaten ten gevolge der strooptogten, waarmede benden Dajakkers uit de Soengi Kapoeas, deze streken 
herhaaldelijk verontrustten; zij, die tegenstand boden, werden vermoord of als slaven weggevoerd, 
de huizen uitgeplunderd en ten leste door de vlammen vernield. Het is aan deze gevaarlijke overrom¬ 
pelingen toe te schrijven, dat de regter oeverzijde der Doeson over het geheel slechts schaars is bewoond, 
vooral in de hoogere streken, waar schier alle gehuchten aan den linker oever staan. — Op den 
afstand van een groot half uur roeijens van de Soengi Madoeït, bereikten wij de Moew&ra Ajo, eene 
zijrivier van dezelfde grootte als de Soengi Karauw, die met kleine booten onderscheidene dagen kan 
worden opgevaren, doch ontelbare kronkelingen bezit, en met boomstammen als gevuld is. Na twee 
dagen opvarens, komt men, volgens ingewonnen berigten, aan een gehucht, Lajong genaamd, dat 
omtrent 100 zielen telt; van daar één’ dag verder, ontmoet men de Kampong Singgan, van 60 zielen, 
en nog ruim één’ dag hooger de Ajo op, ligt de Kampong Nielau, met 140 zielen. Yan dit laatste 
gehucht eenen dag over land gaande, heeft men den Goenong Kariwa, een’ berg met door salanganen 
bewoonde holen, vanwaar jaarlijks eene geringe hoeveelheid vogelnestjes ter markt wordt gebragt. 
Deze berg ligt oostwaarts, tussehen de rivieren Ajo en Karauw. Eene zijspruit, welke zich in het hoogere 
gedeelte der Soengi Ajo stort, heeft den roem van een’ zeer goeden ijzererts op te leveren. Langs de 
Soengi Ajo wordt ook veel rotting afgevoerd, en hare naaste omstreken leveren telken jare 15—20 pikol’s 
was en eene onbepaalde hoeveelheid damar. — Niet zeer ver benoorden de Moewara Ajo, valt aan dezelfde 
(*) Het laatste dezer beide woorden, letterlijk een bosch en overdragtelijk wild beteekenende, vindt men in 
vele wetenschappelijke werken verkeerdelijk oetang of, naar de Fransche spelling, outang geschreven, hetwelk 
schuld beteekent en, in de zamenstelling met het woord orang, mensch, letterlijk een schuldenaar aanduidt, 
hetwelk hier zeker geen’ gezonden zin heeft. Ik heb elders het vermoeden geopperd, dat de naam Orang-oetan , 
veelligt eerst in lateren tijd, door de Europeanen, in Indië voor dien aap is in zwang gekomen, daar de inboorlingen, 
waar hij ook in het wild wordt aangetroffen, hem overal met andere eigenaardige namen bestempelen. Ook is het 
woord » mensch” in de oogen dier volken van te verhevene of te edele beteekenis, dan dat zij het uit eigene beweging 
op een dier zouden toepassen. Volgens Haughton wordt de Orang-oetan in het Bengali almede Wana-mdnoescha , 
d. i. boschmensch, genoemd; zulks is, naar alle waarschijnlijkheid, eene door de Engelschen aldaar ingevoerde 
vertaling van zijnen Maleischen naam. Opmerkelijk is het voor het overige, dat ook de Stenops tardigradus, den- 
zelfden naam in Bengalen draagt. Zie Haughton, Dict. Bengali and Sanskrit, in voce. 
Land- en Volkenkunde. 
94 
