378 
rust en orde binnen den kreits van zijn gebied en tot het jaarlijks inzamelen der hoofdgelden van alle 
huwbare mannen, tot een bedrag van ƒ 2 zilver of 240 centen per hoofd, waarvan hij telkens 40 centen 
voor zich mag behouden, ter belooning zijner moeite. Behalve dit emolument geniet noch hij, noch 
de overige distrikts-hoofden der binnenlanden, vanwege het Nederlandsche Gouvernement eenige de 
minste geldelijke toelage. De omstreken van Mantalat zijn vrij laag, en grootendeels met wild struik¬ 
gewas en bosschen bedekt. In de nagelatene papieren van den Overste von Henrici vindt men aan- 
geteekend, dat tijdens zijn bezoek, in het laatst der maand januarij 1835, dus in het tijdperk der 
sterke regens, al het land, nabij dit dorp, onder water stond. Laag ook zijn de boorden van den be¬ 
nedenloop der Soengi Mantalat; doch op den afstand van omtrent eene halve dagreis naar binnen, 
schijnt het land ter weerszijden van die rivier allengskens hooger en drooger te worden, weshalve aldaar 
ook eenige honderden Dajakkers in een twaalftal, ginds en her verspreide, kleine gehuchten, zich met 
ter woon gevestigd hebben. Onderscheidene Pekoempaijers van Mantalat spraken ons van eenen, 
almede in oostelijke rigting gelegen, Goenong Djoekan, in welks holen telken jare 10 h 12 pikol’s 
vogelnestjes werden ingezameld, waaronder echter niet meer dan 2—3 katjes van de witte of beste soort. 
De bosschen der omstreken van Mantalat zijn rijk aan bindrotting, dèmar en bijenboomen, en leveren, 
onder andere reukwerken, vooral ook het, tot godsdienstig gebruik, door Boeddhisten en Mohammedanen 
zoozeer gezochte kajoe garoe of ghdroe (*) op. Gedurende de vaart, van genoemd dorp naar de 
Kampong Laloenieauw, namen wij in het begin der reis verscheidene groote ladang’s waar, die omtrent 
een uur roeijens boven Mantalat, aan de regter zijde der Doeson lagen, en met acht of tien ellendige 
huisjes of hutten met beschotten van bamboesriet en ook gedeeltelijk van boomschors, betimmerd waren. 
Deze boschvelden behoorden aan bewoners van Mantalat. Buiten de bebouwde plekken gronds be- 
vattede het bosch zeer veel bamboes van eene niet zeer geachte soort, omdat het riet, bij huishoudelijk 
gebruik, spoedig in bederf overgaat; de jonge spruiten echter, alleen of met andere zelfstandigheden 
uit het planten- of dierenrijk vermengd, verstrekken den inlander vaak ter spijze, tot welk einde zij 
vóór of na het koken, gedurende eenige dagen in water worden geweekt, om ze van den haar eigen 
wrangen smaak te ontdoen. Naarmate wij de mondopening van de kleine Soengi Patakej naderden, 
trokken steil afgebrokkelde oeverwanden van onderscheidene voeten hoogte, door hunne afwisselend 
roode en witte kleuren, weder reeds van verre onze aandacht. Het is voornamelijk in die streek, dat 
de inlanders, bij lagen waterstand, uit de bedding der groote rivier het bruinijzersteen al duikende 
ophalen, zich daarbij van eene soort van polsstok bedienende, langs welken zij tot op den bodem neder¬ 
dalen en de erlsklompen van den slijkigen grond opzoeken. — Na den uitloop der Soengi Patakej te zijn 
voorbij geroeid, bereikten wij een klein uur later de Kampong Siekan, welk gehucht uitsluitend door 
Pekoempaijers, ten getalle van ruim 100 zielen, wordt bewoond, en uit zeven huizen bestaat, in 
grootte en bouwtrant met die te Mantalat, Troesan enzv. overeenkomende. Gelijk door ons op alle 
bewoonde plaatsen, en niet zelden zelfs op afgezonderd liggende ladang’s, waar slechts een enkel of 
( + ) Klankvervormingen van de Sanskritsche woorden agaroe of agoeroe [goeroe, uitmuntend, voortreffelijk), 
waarmede in die taal het geurige agila- of aloës-hout wordt bestempeld. Eene zwarte verscheidenheid draagt in het 
Sanskrit den naarn van kaldgoeroe (zwart agila-hout); terwijl de Perzen het agallochum in het algemeen ddrboj 
(reukhout) noemen. De Indische eilanders schijnen voor het overige de namen kajoe garoe en kalambakh , 
op verschillende welriekende en bij offerplegtigheden gebezigd wordende houtsoorten toe te passen. 
