392 
wand waterpasse Jagen van lichte zandsteenrotsen. Een kwart uurs hooger vereenigt zich aan den 
oostkant met de Doeson de aanzienlijke Soengi Lahej, die bij haren mond 16—18 roeden breedte heeft, 
vele dagen varens, door bosschen haren loop rigt, onbewoond is langs hare oevers, doch, even als 
de Soengi Kieas in het bovengedeelte der Tewej, eenen doortogt opent naar het landschap Koeti. Al 
verder de Doeson op, zijn hare boorden, ter weêrszijden schier onafgebroken heuvelachtig, en neemt 
men, in hare bedding, nu en dan rotsen waar, die langs de kanten dikwerf uitgestrekte naakte wanden 
vormen. Het water der rivier rees en daalde, in het begin der maand maart, soms onderscheidene 
voeten binnen de 24 uren. De Doeson ontvangt ook daar van beide zijden veel toevloed. Tot aan de 
uitwatering der Soengi Tohop, op 0°15' N. breedte, zoekt men echter te vergeefs een dorp. Deze 
zijrivier is aan haren mond ongeveer 20 roeden breed; en D r . Horner vermeldt, dat, volgens inge¬ 
wonnen berigten, vijf dagen de Soengi Tohop opvarende, in eene onbewoonde en wilde landstreek, 
aanzienlijke steenkolenbeddingen schenen aanwezig te zijn. De Kampong Tohop ligt gedeeltelijk op 
den regter en voor een kleiner gedeelte op den linker oever der Doeson, en wordt in het geheel door 
ruim 100 Dajakkers bewoond. Buitendien trof de Heer von Henrici daar ook een twaalftal Pekoem- 
paijers aan, die hun verblijf op rakit’s hielden. Eene kronkeling hooger, werpt zich aan de regter zijde 
een klein riviertje, Seboho genaamd, in de Doeson; dit riviertje een’ dag oproeijende, vindt men eene 
plaats, alwaar van lusschen de steenen een brak water opwelt, dat de inlanders verzamelen, die er, 
door koking, eene geringe hoeveelheid zout uit bereiden. — Yerder opwaarts ontvangt de Doeson — 
of eigenlijk de Moeroeng, gelijk deze groote rivier, volgens sommige inlanders, van de Soengi Tohop af, 
volgens anderen van de eenigzins lager in haar vallende Soengi Karamoan, tot aan hare nog onbekende 
bronnen wordt geheeten — van de steeds meer bergachtig wordende noordzijde, de wateren van 
tallooze zijstroomen, waar drie vooral: de Soengi Lauoeng, de Soengi Bomban en de Soengi Baboat, 
zoo door hunne uitgestrektheid als door hunne volkrijke oevers, bijzonder uitmunten, terwijl daaren¬ 
tegen langs de groote rivier zelve, boven de Moewara Bomban, geene gehuchten meer gevonden 
worden. Aan de oevers der Soengi Lauoeng, de meest oostelijke van de zoo even gemelde drie, 
vindt men, op den afstand van eenige dagreizens binnen deze rivier, twee dorpen: Tahoedjang en Boen- 
dang, van welke de bevolking door den Overste op 650 zielen werd geschat; een ander, veel lager 
liggend gehucht, Piha genaamd, is thans verlaten. Bij de Kampong Tahoedjang staat, binnen eene 
sterke heining van heele en gespletene boomstammen, een buitengewoon lang en omtrent dertig voet 
boven den grond op stijlen rustend, nieuw gebouwd huis, hetwelk niet minder door zijne grootte en 
stevigheid, dan door een klein wachthuisje in den nok van het dak (*), de aandacht trekt van den reiziger. 
In de aanzienlijke en insgelijks door palissaden versterkte Kampong Boendang, houdt het distriktshoofd 
zijn verblijf, destijds een kloeke Dajakker, Toemanggong Soera Pati, die als een stout en ondernemend 
man bij zijne naburen bekend stond. Reeds beneden dit dorp ontmoet men in de bedding der Soengi 
Lauoeng, nu en dan een’ Rieam; en boven hetzelve worden de Rieam's of plaatsen, waar het water 
over vaste rotsen eene versnelde stoomkracht bezit en soms kleine vallen vormt, gedurig menigvuldiger 
en dien ten gevolge de vaart nog moeijelijker en gevaarlijker. In de nabijheid van het verlaten gehucht 
Piha ziet men, ter weêrszijden der rivier, onderscheidene klippige heuvelen of kleine bergen, met 
(*) Zie PI. 61, fig. 14. 
