395 
klein gehucht, dat aan den mond der Soengi Komboeto lag en insgelijks geheel verdwenen is. De 
Moeroeng verder opwaarts, bevat in hare bedding vele ondiepe, rotsige plaatsen, die somtijds Rieam’s 
vormen, welke de vaart met djoekoeng’s — en geen ander vaartuig is daar bruikbaar — bijzonder moei- 
jelijk en dikwerf gevaarlijk maken. Langs de oevers ziet men hier en daar steile wanden, ofwel afge¬ 
zonderde zuilachtige blokken van wit zandsteen; en op onderscheidene banken wordt, bij laag water, 
door de inboorlingen stofgoud verzameld. Het is opmerkelijk, dat in die hoogere streken nog krokodillen 
worden waargenomen. De wilde zwijnen zijn er zeer menigvuldig. Na onderscheidene Rieam’s te 
hebben doorgeworsteld, bereikt men eene galFelvormige verdeeling van twee riviertakken, de zuidelijke 
Soengi Djoloi geheeten, doch de noordelijke den naam Moeroeng blijvende behouden. Deze neemt, 
omtrent twaalf dagreizens verder noordwaarts, zijnen oorsprong uit een hoog gebergte, dat de water¬ 
scheiding vormt tusschen de oost- en westkust van het eiland. Yan uit dit verheven middelpunt — 
de orographische kern van het land — loopen bergketens straalvormig naar verschillende hemelstreken 
kustwaarts en bepalen aldus de onderscheidene stroomgebieden. In eene dezer hoofdketens, die eene 
zuid-westelijke strekking heeft en in het verwijderde binnenland onder den naam van Goenong Liangbola 
bekend is, ontspringt, aan de oostzijde, de reeds genoemde Soengi Djoloi, terwijl aan den anderen kant 
de bronnen te vinden zijn van de Soengi Melawi, welker w'ateren zich bij Sintang, met die der Soengi 
Kapoeas of Pontianak-rivier vereenigen. Door middel der rivieren Djoloi en Melawi zoude dan ook, 
volgens ingewonnen berigten, een der meest gebruikelijke overlandwegen bestaan tusschen de zuid¬ 
oostelijke en westelijke streken van Borneo. 
Na deze, grootendeels uit het Dagboek van den Heer von Henrici getrokkene aanteekeningen, zij 
het mij vergund, het verhaal onzer terugreis van Lontontoer, op den 15 den september des jaars 1836, 
weder op te vatten. Wij vertoefden dien dag, bij het afvaren der Doeson, eenige uren aan den Goenong 
Pararawin, bestegen zijne afhelling en doorkruisten, in verschillende rigtingen, het bosch. Ik zag 
daar voor het eerst een’ kleinen troep van dien nieuwen, roodharigen slankaap (*), welken de Dajakkers 
Kalasie en de Banjerezen Kalahie noemen. Yan de waargenomene vogelen zal ik hier alleen de 
zeldzame en fraai geteekende Timalia nigrieollis vermelden. Toen wij den volgenden dag te Panoeatawan 
stil hielden, bragten ons de bewoners tw^ee oude hanen van Euplocomus ignitus, drie voorwerpen van 
Cryptonix coronatus en twee individuen van Moschus napu: allen eerst weinige dagen te voren door 
middel van strikken gevangen en voor ons in ’t leven bewaard. Het gemelde kleine muskusdier is in 
de vlakke bosschen van Borneo, evenmin als op Sumatra, waar het door de Maleijers Napoe wordt 
genoemd, zeldzaam. Het verduurt de gevangenschap vrij w'el en verliest zelfs spoedig alle schuwheid; 
het wordt echter zelden door de inlanders levend gehouden, maar gewoonlijk gedood en voor den disch 
bestemd, vermits zijn vleesch fijn en zacht, doch voor ons mondgehemelte eenigzins te zoet is. Geheel 
verschillend van dit kleine herkaauwende zoogdier en ook van den gekuifden Euplocomus (zie bl. 376), 
is de natuurlijke geaardheid van den bont groen- en roodachtig gevederden Cryptonyx coronatus, die 
bij de Doesoners den naam Sieau, en bij de Maleijers, op Sumatra, dien van Siantoeng draagt. Dit 
fraaije boschhoen is zeer wild en schuw, en neemt, oud gevangen en in eene kooi opgesloten, weinig 
(*) Semnopithecus rubicundus. Verhandelingen; Zoölogie, Mammalia, Tab. 9, p. 71. 
