vermeld vindt; deze afwijkingen meenen wij grootendeels aan verkeerde opvatting of onjuiste spelling 
te moeten toeschrijven, ofschoon wij, der waarheid getrouw, gaarne hulde brengen aan de groote 
naauwkeurigheid, welke wij in het overige topographische en statistieke gedeelte van zijnen arbeid 
gevonden hebben. Sommige gehuchten aldaar, tellen ondertusschen slechts 2—3 huizen; anderen 
een 6-of 8-tal; zelden meer. De huizen staan meestal 3 of 4 voet boven den grond op palen, hebben 
eene lage deuropening en ettelijke kleine venstergaten, en zijn van binnen gewoonlijk, door Iigte be¬ 
schotten, in onderscheidene vertrekken verdeeld, waarvan het grootste tot gemeenschappelijk gebruik 
is bestemd en de kleine tot afzonderlijke slaapkamertjes dienen voor de vrouwen en gehuwde lieden. 
Behalve het houten geraamte, hebben de huizen schier doorgaans, even als die der inboorlingen en 
Chinezen te Banjermasing (*), wanden van kddjang, terwijl zij met dtap van den nipa-palm gedekt 
zijn; van enkelen slechts bestaan de wanden uit gespleten bamboesriet of wel uit ruwe planken. Over 
het algemeen kan men van de huizen der Bejadjoe’s aanmerken, dat zij een luchtig, bouwvallig en 
dikwerf morsig aanzien hebben. Sommige gehuchten zijn rondsom door hooge palissaden van nibong- 
stammen versterkt (-f* * (§) ); andere echter van alle zijden open en toegankelijk. De bevolking woont daar 
te digt bijeen en is te talrijk, dan dat zij vrees zou behoeven te voeden voor de aanvallen van zwervende 
benden Dajak Pari. In vele dorpen ziet men verschillende lijk- en knekelhuisjes, Santong i'auoen en 
Santong toêlang genaamd (($), alsmede zware, op zichzelven staande palen met wanstaltige mensche- 
lijke aangezigten en somtijds met geheele menschenbeelden, welke in het algemeen met den naam 
Hampatong bestempeld worden (J. Andere palen weder, onder den naam van Singaran of Panjan- 
garan bekend, zijn, aan het boveneinde, van een’ grooten, aarden pot ( sitoen of goetji) en, boven 
dezen, met een’ breeden en hoogen, waaijervormigen kam van latwerk voorzien (4-); terwijl op de nokken 
der huizen niet zelden houten vogels prijken, inzonderheid neushoornvogels (**), bij de Bejadjoe’s 
Tingang genaamd, en ook binnen de woningen allerlei afgodische en tot talisman strekkende voor- 
(*) Zie p. 336. 
(j-) Zie het gehucht Palangai, PI. 53. 
(§) Zie PI. 60, fig. 6 en 8. Het woord santong wordt verklaard door het Javaansche sentong, een vertrek, 
kamer; rauoen of ro'óen noemen de Bejadjoe’s eene doodkist, uit een trogvormig uitgehooid stuk boomstam bestaan¬ 
de; doch wanneer de kist uit onderscheidene planken is zamengesteld, wordt zij kakoeroeng genoemd; toêlang be- 
leekent: been, gebeente. 
(^.) Er zijn mannelijke en vrouwelijke Hampatong 1 s; de vrouwelijke zijn, behalve door onderscheidene andere 
bijzonderheden, vooral gekenschetst door sterk gevormde en vooruitstekende borsten. In de grootte der Ham¬ 
patong’s heerscht evenveel verscheidenheid als in hunne gedaanten. Men vergelijke ten deze de onderscheidene 
wanstaltige menschenbeelden op PI. 52, een gezigt op de Kampong Goena of Paloendoe, zoo als dit dorp op onze 
kaart heet, bevattende, en PI. 60, fig. 11, 13 en 14; de twee laatste figuren zijn naar voorwerpen van slechts 
tusschen de 2 voet en 6 duim (Rijnl.) hoogte vervaardigd en strekten tot afwering van zekere schadelijke invloeden 
binnen de woningen; fig. 11 daarentegen is een Hampatong van omtrent 12 voet hoogte. Sommige berigtgevers 
beschouwen de Hampatong’s als afgodsbeelden; maar volgens de beteekenis van hunnen naam, vertegenwoordigen 
zij dienstknechten, zijnde die naam zeer waarschijnlijk, door zamentrekking gevormd, uit de Maleische woorden 
ham ba , een dienaar, onderhoorige, en patong, een beeld. 
(4-) Zie PI. 52, in het midden der afbeelding, de twee hooge, met houten vogels en vlagjes versierde Singaran’s, 
ter weêrszijden van een Santong toêlang , en PI. 60, fig. 10, waarvan de paal met het latwerk bijna 16 voet hoogte had. 
PI. 60, fig. 2 en 3; beide figuren op een tiende der natuurlijke grootte geteekend. De Tingang wordt als 
een invloedrijke geluksvogel beschouwd. 
Land- en Voi.kenkende. 
101 
