404 
De weinige en onvolledige, deels door ons-zelven, deels door anderen (* *) ingewonnene narigten, omtrent 
de godsdienstbegrippen der Bejadjoe’s, veroorloven ons niet, over dit belangrijke, doch uit den aard der zaak 
zeer ingewikkelde onderwerp, een bepaald oordeel te vellen. Het eenige, waartoe wij hebben kunnen be¬ 
sluiten, is, dat bij de Bejadjoe’s, op een uitgebreid stelsel van grof Fetischismus, eenige Hindoesche en, 
in den jongsten tijd, ook eenige Mohammedaansche denkbeelden zijn ingeënt geworden. Zij spreken 
van eenen grooten, alwetenden geest en schepper, dien zij Hat ala of Hola tala noemen, baarblijkelijk 
eene verbastering van de gewone uitdrukking: Allah tddla der Arabieren (f). Met behulp van één’ 
verbazend grooten Naga, of, volgens de gevoelens van andere inboorlingen, van zeven zulke onder- 
aardsche slangen of slangenachtige halfgoden, op welke de aardkloot rust, deed Hat ala dien, te 
midden van het water opdoemen, overdekte hem allengs met gewassen en eindigde met twee groote 
aard-eijeren {tantelo pitak) te scheppen, die weldra door zijnen alvermogenden wil vaneen borsten, 
en uit het eene van welke de man, uit het andere de vrouw te voorschijn traden ($). Dit eerste 
menschenpaar verwekte zeven zonen en zeven dochters (J, die weder onderling met elkander huwden 
en vele nakomelingen verkregen, waarvan de meesten goddelijke hoedanigheden bezaten, en andere 
de stamvaders werden van de onderscheidene hoofdtakken der Dajakkers. Onder de Hewata’s of Goden 
staan boven aan: Sanghiang en Djata (4-); de eerste houdt zijn verblijf in den dampkring, de tweede 
in het water der rivieren. Yan veel minderen rang zijn: Tempon telon, Kamhi, Sanggoemang , 
Kaloeë, Patnpoeloe hawong en tallooze andere, zoo goede als kwade góden en geesten, omtrent 
wier magt, verblijfplaatsen, gedaanten enzv. de meeningen van het volk dikwerf min of meer uiteen- 
loopen. Aan allen worden nu en dan eens bid-, dank- of wel zoenoffers gebragt, in eetwaren, vrome 
aanroepingen en dergelijken bestaande. Tempon telon geniet het voorregt van dikwerf in de legenden 
(*) Onderscheidene oudere bijdragen met stilzwijgen voorbijgaande, halen wij hier alleen aan, het stuk over de 
Bejadjoe’s van den Heer Halewijn, oud-Resident van Banjermasing (zie Verhandelingen van het Bat. Genoot¬ 
schap, XIII, p. 279), en dat van C. Hupe, over de godsdienst, zeden enzv. der Dajakkers, geplaatst in het 
Tijdschrift voor Neêrland’s Indië, 1846, II; van dit stuk staat ons echter, tot ons leedwezen, slechts een 
klein gedeelte ten dienste, van bl. 127—172, zijnde ons het vervolg nog niet toegekomen. 
(f) Zie bl. 298. 
(§) Wij merken in het voorbijgaan aan, dat niet slechts het wetboek van Manoe van een wereld-ei gewag maakt, 
hetwelk door de kracht van Brahma’s denkvermogen in twee deelen van elkander brak, die hemel en aarde vormden, 
en waaruit Brahma voortkwam; maar dat ook in de oude Javaansche overleveringen de schepping met een’ bol begint, 
die boven Sang Ijang Wiseso zweefde, en toen deze hem greep, in drie deelen spleet, waarvan het eene gedeelte 
hemel en aarde, het andere zon en maan, en het derde den mensch Manekmaja inhield. Zie Institutes of Manu, 
I, slok. 8 13; en Rallies, Hist. of Java, II, App. 206. Opmerkelijk is het voorts, dat in deze Javaansche mythe 
ook van een’ »Almagtigen bestuurder” gewag wordt gemaakt, die reeds bestond alvorens hemel en aarde geschapen 
waren, en aan welken, tot dat einde, Sang Ijang Wiseso een vurig gebed rigtte. 
(*) ffeeds bl. 383 is door ons op de heiligheid van het getal zeven opmerkzaam gemaakt. 
(-J-) In het Kawi beteekent: djati , waar, wezentlijk; in het Sanskrit: djati , geslacht, volksstam, afkomst, 
voortbrenging, en het adjectivum djdtta , van goede afkomst, uitmuntend, voortreffelijk, schoon. 
Sanghiang of Sangiang , gelijk de Dajakkers dien naam uitspreken, is baarblijkelijk het Javaansche Sang 'ijang , 
waarvan het laatste woord ook jwang en hjang wordt geschreven, en dat, volgens den Heer Gericke, vermoedelijk 
eene verkorting is van hejang, grootvader. Sang 'ijang is de titel voor den naam eener godheid, en komt als 
zoodanig in de oude Javaansche legenden dikwerf voor. De lexicographen vertalen hem ook eenvoudig door God. 
Vergelijk W. von Humboldt, Kawi-Sprache, p. 101, 200 en elders. 
