420 
van verschillende kleur en teekening behangen, terwijl een half dozijn oude luchters, die onder eene 
vingerdikke stoflaag waren bedolven en ten deele door rotting- en bamboesriet aan elkander werden 
gehouden, tijdens onze eerste opwachting bij den Sultan, de voornaamste stoffering van dit vertrek 
uitmaakten. Zijne Hoogheid was toen gekleed met een fijn licht groen baaitje en broek. Het eerste 
schitterde met een gouden galon en diamanten knoopen; de broek was, even als de gele zijden hoofd¬ 
doek, die in losse plooijen het hair bijeen hield, met zilveren galon geboord. Europesche schoenen 
zonder kousen, een paar groote, met houtskool gezwarte knevels, eene aanzienlijke hoeveelheid ringen, 
met diamanten van verschillende grootte, aan alle vingers en in de ooren; voorts een ruwe diamant, 
ter zwaarte, volgens verzekering van den Sultan, van 77 karaat, welk hoogst kostbaar gesteente een’ 
nagenoeg regelmatigen octaëder vertoont, in goud was gevat en aan een eenvoudig koordje om den hals 
afhing; ten slotte nog eene groote gouden medaille op de borst, een eermetaal, hem, tijdens het 
bestuur van den Gouverneur-Generaal van den Bosch, namens het Gouvernement, ten geschenke 
gegeven: ziedaar de voorwierpen, welke vreemd, doch schitterend, het plegtgewaad sierden en den 
opsmuk voltooiden van Panembahan Adam. De groote diamant en de gouden medaille, met het vol¬ 
gende opschrift in de Hollandsche en Maleische talen: ))Het Nederiandsche Gouvernement aan 
zijnen getrouwen bondgenoot den Sultan van Banjermasing,” beschouwde hij als zijne kost¬ 
baarste pronkstukken. De medaille — zeide Zijne Hoogheid — was een geschenk van zijnen beminden 
broeder, den Gouverneur-Generaal, en had hem zooveel genoegen gedaan, dat hij ze met een’ rand 
van edelgesteenten had doen omgeven. Over het geheel maken de diamanten den grootsten rijkdom 
van dien vorst en zijne naaste bloedverwanten uit. 
De tegenwoordige Panembahan Adam is een zeer goedhartig man, maar wiens verstandelijke ver¬ 
mogens niet bijzonder ontwikkeld schijnen, en die zich geheel door Njai Komtfla, zijne oudste en zeer 
schraapzuchtige vrouw, laat regeren. Men zegt, dat deze vrouw, van welke wij reeds vroeger met 
een woord gewog hebben gemaakt (*), wijnflesschen vol diamanten bezit, en deze, benevens het geld, 
dat zij voor haren Heer en Meester ontvangt en bewaart, onder hare vertrekken in den grond verborgen 
houdt. Het is vooral aan hare inhaligheid, dat de knevelarijen worden toegeschreven, die heimelijk 
binnen het gebied des Sultans plaats hebben, ten gevolge waarvan telken jare een aantal onderdanen 
verhuizen en zich in de Gouvernements-distrikten neêrzelten. Terwijl het hoofdgeld hier voor een’ 
volwassen man slechts ƒ 2 zilver bedraagt, moet hij in de Sultans-landen f 5 zilver ’sjaars betalen. 
Kan een vader des huisgezins op den bepaalden tijd aan die verpligting niet voldoen, dan worden, 
voor het bedrag der schuld, goederen van hem in beslag genomen, of bij gemis daarvan, een of meer 
zijner kinderen als gijzelaars weggevoerd. Men kan ligt bevroeden, tot welke lage kwellingen en onge¬ 
hoorde afpersingen de inzamelaars en beboeters, hebzuchtig en gewetenloos als zij zijn, zich vaak jegens de 
onmagtige belastingpligtigen laten vervoeren. Behalve het hoofdgeld, heft de Sultan, of liever, worden in 
zijnen naam nog geheven, regten van in- en uitvoer op sommige voorname artikelen, zoo als van zout, bijen¬ 
was en anderen; voorts trekt hij verschillende pachten, in geld en natuurvoortbrengselen; eigent hij zich de 
eetbare zwaluwnesten van onderscheidene holen alleen toe; moeten, van zekere winstgevende streken, alle 
(*) BI. 350. 
