424 
oudsten zoon, den troonopvolger, zijn op korten afstand ten zuid-zuidwesten van Oedjoeng-moeroeng, 
bij de Kampong Goenong-lawak gelegen. Het is daar, dat men den grooten en kostbaren diamant van 
77 karaten gevonden heeft. Wij telden er reeds ongeveer een paar honderd groeven. Het is niet 
vreemd, te dier plaatse drie- of vierhonderd, ja zelfs, schoon zeldzaam, duizend mannen aan het werk 
te vinden. Ook hij de gehuchten Oedjoeng-moeroeng, Soengi-roentai en Soengi-pinang is de hoeveel¬ 
heid oude en nog bewerkt wordende mijngroeven zeer aanzienlijk, en worden er telkens nieuwe geopend. 
De bewoners dezer gehuchten vinden voor een groot gedeelte hun bestaan in dezen arbeid, en vele 
andere inlanders, uit min of meer verwijderde Kampong’s, brengen met hetzelfde doel, vooral na den 
rijstoogst, eenige weken aldaar door. Niemand intusschen ontvangt een bepaald daggeld, maar allen 
arbeiden onder zekere voorwaarden, op goed geluk, en erlangen voordeelen naarmate van de edel¬ 
gesteenten of het goud, dat zij vinden mogen. Die voorwaarden komen hoofdzakelijk hierop neder: 
alle diamanten boven de twee karaten zwaarte, moeten aan den vorstelijken eigenaar der mijngronden 
worden afgeleverd, en de vinder ontvangt ter vergoeding tien realen of f 20 voor elk karaat van zoo¬ 
danig gesteente. De vorsten en hunne trawanten zijn echter bij het wegen niet zeer naauwgezet; zij 
nemen gaarne het gewigt wat ruim of zwaar, en betalen buitendien, bij de minste onzuiverheid of 
onregelmatigheid van den steen — fouten, die zij schier altijd aanwezig vinden — aanmerkelijk minder, 
dikwerf ter naauwernood de helft van de overeengekomen som. Yan alle kleinere edelsteenen, beneden 
de twee karaten zwaarte, wordt de opbrengst, in twee gelijke deelen, tusschen den mijneigenaar en de 
mijngravers verdeeld; de eerstgemelde heeft echter, des verkiezende, het regt van het andere halve 
aandeel over te nemen, tegen den prijs van zeven realen of ƒ 14 het karaat. Het stofgoud, dat, benevens 
schilfertjes platina, gelijktijdig uit den diamantrijken grond uitgewasschen en voor eene der beste goud- 
soorten van geheel zuidelijk Borneo gehouden wordt, is het uitsluitende eigendom der mijnwerkers; 
doch de vorsten trachten het meestal tegen een prijsje in hun bezit te krijgen. Op Banjermasing kost 
tegeirwoordig het stofgoud ƒ 58 —f 62 de tail. Yoor geslepene diamanten, van drie of vier steenen op 
één karaat, betaalt men daar ƒ 24—ƒ30 per karaat; ongeslepen, kosten dezelfde steenen omtrent een 
derde minder. Diamanten ter meerdere zwaarte dan van twee karaten, worden natuurlijk zelden 
gevonden; doch kleine steentjes, waarvan 4, 6 of 10 stuks één karaat wegen, bijna dagelijks. 
Het terrein, dat de onderwerpelijke diamanl-groeven bevat, en onder zoodanig opschrift op onze 
bijzondere kaart van Martapoera staat aangeduid, is grootendeels vlak en van onderscheidene kleine 
rivieren doorsneden. De bovenste grondlaag bestaat uit eene licht roode en min of meer met zand 
vermengde kleiaarde, die geene edelgesteenten inhoudt, en afwisselend tot op eene diepte van tusschen 
een’ en vier vademen afdaalt. Onder dezen kleigrond ligt eene zandige en steenige aardbedding, in 
welke, naast vele kw 7 artskeijen en rotsstukken van syeniet, dioriet en diergelijke, het Ratoes-gebergte 
zamenstellende steensoorten, ook somtijds koralen en versteende zeeschelpen (Oslrea, Cardium) gevon¬ 
den worden. In deze steenige bedding (tdnah batoe ), die somwijlen slechts 2 of 3 voet, doch ook 
wel tot een’ of zelfs meer vademen dikte heeft, liggen de diamanten los verspreid, vergezeld van 
korreltjes en schilfertjes goud, platina, magneetijzerzand en kleine stukjes gedegen ijzer. Het zekerste 
kenteeken der aanwezigheid van diamanten is, volgens de mijngravers, eene soort van kleine gerolde 
steenen, batoe Timahan genaamd; ongetwijfeld oorspronkelijk een ganggesteente, waarvoor alle ver- 
