426 
bevat en tevens zeer rijk aan iridium is. Korreltjes osmium en iridium zijn door D r . Horner ook op Borneo 
waargenomen; terwijl deze Natuurkundige de hoeveelheid platina, met het goud aldaar voorkomende, 
gemiddeld op 10 procent berekende, en aldus voor de geheele jaarlijksche opbrengst van dit metaal, 
10,000 oneen meende te kunnen stellen (*). Deze hoeveelheid, ten naastenbij een derde minder, dan 
die, welke in de jaren 1839 en 1840, uit het Ural-gebergte werd gewonnen, zoude ongetwijfeld allengs 
vermeerderen en de moeite der inzameling ruimschoots beloonen, wanneer de goud- en diamantwasschers 
op Borneo, het platina met eenig voordeel konden afzetten en, daardoor aangemoedigd, het voortaan 
zorgvuldig bewaarden. 
De diamant- en goudrijke diluviale beddingen van het golvende vlakland, hetwelk, van Martapoera, 
zich vele mijlen zuidwaarts, langs den westelijken voet van het Ratoes-gebergte uilstrekt, en in welks 
noordelijke helft de mijnen van Oedjoeng-moeroeng en Goenong-lawak zijn gelegen, vindt men, even 
als elders, ook daar min of meer hoog overdekt door jongere aardlagen van klei- en zandachtige hoeda¬ 
nigheid en door ijzeroxyde sterk bezwangerd en rood gekleurd. Ten noorden echter, bij Martapoera, 
en in sommige zuidelijke streken, wordt die roode kleiaarde afgewisseld door conglomeraten van kwarts 
en bruinijzersteen, welke vaste rotsen veel overeenkomst hebben met het kwarts-conglomeraat van den 
Goenong Rantauw en van andere oeverhoogten langs de Doeson (-{-). Vermelding verdient hetgeen ons 
door den Pangêran Mangkó Boêmi medegedeeld en door eenen anderen geloofwaardigen berigtgever (§) 
bevestigd is, aangaande het vinden van voorwerpen van menschelijke kunstvlijt en stammen van hoo¬ 
rnen, op eene aanmerkelijke diepte in den rooden kleibodem. Zoo verhaalt men, dat bij het delven 
van mijnen te Oedjoeng-moeroeng, ter diepte van tusschen de 2 en 3 vademen, een ijzeren anker was 
gevonden; een andermaal stiet men, al gravende, op een’ zwaren ijzerhouten boomstam, en eens zelfs 
op de overblijfselen van huizen, welke voorwerpen echter allen, bij de minste aanraking, in stof uiteen 
vielen (J. De kleiaarde dier streken is baarblijkelijk haar ontstaan hoofdzakelijk verschuldigd aan de 
ontbinding van veldspaat en hornblende: mineraal-zelfstandigheden, welke vooral de hoofdbestanddeelen 
uitmaken der rotssoorten, die een gedeelte van het Ratoes-gebergte en de verschillende kleinere ketens 
en afzonderlijke bergen in het zuid-oostelijk gedeelte van Borneo zamenstellen; namelijk: syeniet, dioriet, 
gabbro en serpentijn. Aan deze plutonisehe gesteenten met hunne metaalrijke kwartsgangen, sluiten 
zich hier en daar aan: micasehiefer, graniet, zand- en kalksteenen; de beide laatsten behooren tot de 
groep der Jura-formatie, en hunne lagen zijn somwijlen door diorietische en porphierachtige rotsmassa’s 
doorbroken, ten gevolge waarvan een wrijvings-conglomeraat is ontstaan, dat op sommige der oostelijke 
(*) Zie Verhandelingen van het Bat. Genootschap, XVII, p. 110 en 116. 
(f) Zie bl. 374. 
(($) Zie Tijdschrift voor Neêrlands Indië, 1838, II, bl. 83. 
G) Deze overblijfselen leveren het duidelijke bewijs van den betrekkelijk jongen oorsprong dier aardbeddingen. 
Soortgelijke voorwerpen zijn voor het overige, te gelijk met versteende beenderen van uitgestorvene dieren, ook reeds 
in de goudvoerende aardlagen, ter oostzijde van den Ural gevonden. »L’époque de la formation de quelques couches 
aurifères —- teekent de Heer Engelmann, in zijne beschrijving van het distrikt Miask aan — est marquée par les 
restes de Mammouth et des objets qui ont probablement appartenu aux anciens habitanls de ces contrées, tels qu’on 
couteau de cuivre et des pointes de flèches.” In A. de Humboldt, Asie Centrale, T. III, p. 544, overgenomen 
uit de Annuaire des Mines de Russie, pour 1838, p. 226. 
““—----- 
