431 
.. . . —— -rrr ^-.majaaaaaa 
In den vroegen morgen van den 26 sten october, aanvaardden wij den togt naar Mataraman ofMarta- 
raman, gelijk wij dien naam verschillend hebben hooren uitspreken. Yan de Kampong Karang-intan 
afwaarts, waren schier onafgebroken, nu eens de regter, dan weder de linker, soms ook beide de 
oevers, met bamboezen huizen en vruchtboomen bezoomd, zoodat de onderscheidene dorpen als ineen 
liepen en er naauwelijks eenige afscheiding was op te merken. Daar, waar de Soengi Karang-intan 
zich met de Soengi Martapoera vereenigt, vormt deze laatste eene groote zuidelijke bogt, welke door een 
gegraven kanaal is bekort, dat onder den fraai klinkenden naam van Antassan Istanboel of Istamboel 
bekend is. Wanneer de inboorlingen uit de Soengi Martapoera opvaren en hare vereeniging met de 
Soengi Karang-intan bereiken, duiden zij de laatste veelal met den naam Soengi Rieam-kanan (rivier 
der regter watervallen), en de Soengi Martapoera, met dien van Soengi Rieam-kiwa (rivier der 
linker watervallen) aan; verder opwaarts draagt deze ook wel den naam van Soengi Mataraman. 
De vaart langs de Soengi Martapoera tot Mataraman gaat minder langzaam, doordien de regter oever 
van een doorloopend voetpad is voorzien, en de praauwen derhalve aan de lijn kunnen worden voort¬ 
getrokken. De boorden der rivier zijn vlak en verhieven zich destijds, bij lagen waterstand, afwisselend 
van 15, 20—30 voeten boven den vloed. Zij zijn vrij sterk bewoond, vooral de regter zijde. De 
hoeveelheid vruchtboomen, en in het bijzonder die der palmen, is buitengewoon aanzienlijk. In de 
groote Kampong Djatti, het eerste dorp, dat wij in de Soengi Martapoera aandeden, was het juist markt, 
die digt aan den oeverkant gehouden werd. Er lagen daar zeer vele djoekoeng' s en andere ijzerhouten 
praauwtjes (prahoe kdjoe-besi ) in de rivier, en de marktplaats wemelde van menschen, het meest vrou¬ 
wen , door welke allerlei voortbrengselen van het land en andere goederen ter koop waren uitgelegd of 
verhandeld werden. Gedroogd hertenvleesch ('dinding Mindjangari) was er rijkelijk voorhanden. 
De bejaarde vrouwen toonden zich meestal zeer vrijmoedig en spraakzaam jegens ons; de jonge meisjes 
echter schuchter en bedeesd. Wij zagen er velen van middelmatige grootte en van eene slanke en 
welgevormde gestalte; doch hare gelaatstrekken waren meestal grof en onbevallig. In hare kleeding 
en de wijze hoe zij haar lang en fraai git zwart hair opsteken, wijken zij niet veel van die der Maleische 
en Javaansche vrouwen af. Yele dragen een kort, wijd en van voren gesloten baaitje, van witte of met 
indigo blaauw geverfd katoenen lijnwaad, en eene blaauw- of rood-gestreepte sarong. De Banjei’esche 
mannen snijden hun hair dikwerf kort af en binden eenen bonten zakdoek om het hoofd. Hunne 
overige kleedingstukken bestaan voornamelijk in baaitjes en broeken, meestal van eene tamelijk grove, 
door de vrouwen geweven stof, met roode of blaauwe strepen; somwijlen ook in witte baaitjes. De 
broeken zijn eenigzins wijder, dan die der Javanen, en worden insgelijks, boven de heupen, met eene 
koord, die door eene lis gaat, opgehouden. De wapenen der Banjerezen, in klewang’s, krissen en 
lansen bestaande, hebben meer overeenkomst met die der Makassaren en Boeginezen, dan met die der 
Javanen. Yraagt men eindelijk naar de geaardheid dezer Mohammedaansche inlanders, dan moeten wij 
bekennen, dat zij in welwillendheid en naarstigheid bij hunne Heidensche landgenooten, de Dajakkers, 
verre achterstaan. Zij achten zich, als het ware, van een beter allooi, en die streelende gedachte 
geeft steun en voedsel aan hunne natuurlijke traag- en vadzigheid. — Doch, vatten wij den draad van 
ons reisverhaal weder op. — Niet ver boven de, van 80 tot 90 huizen en ruim 450 zielen tellende. 
Kampong Djatti ligt, aan dezelfde oeverzijde der Soengi Martapoera, het bijkans even groote dorp 
