434 
een huis van Zijne Hoogheid gelegen. He Kampong Toengoelierang kan eigenlijk als het oostelijk uiteinde 
van Martapoera worden beschouwd, aan welke hoofdplaats zich Toengoelierang onmerkbaar aansluit. 
Schier langs den geheelen loop der rivier, namelijk van beneden Mataraman, waar de kalkrotsen eindigen, 
tot digt bij Toengoelierang, vertoont hare bedding een’ lossen grond van leemige aarde en hier en daar eenig 
zand met gerolde kwarts- en andere steenen. Bij Toengoelierang tot beneden den Kraton van den Sultan, 
bestaat daarentegen de bodem der rivier uit rotsen van het reeds genoemde kwarls-conglomeraat. — Het 
verdient melding, dat een weinig beneden de Kampong Kajoe-tangi, bij het gehucht Amboeloeng, zich een 
groote, breedgetakte vijgenboom (Ficus benjamina) bevindt, pohon Djinga geheeten, aan welken het bij¬ 
geloof eene groote vermaardheid heeft geschonken, daar de overlevering wil, dat telkens, wanneer hem een 
tak ontvalt, ook een lid van de vorstelijke familie ten grave zal dalen: is zoodanig takje aan het onderste ge¬ 
deelte des booms afgeknakt, dan kondigt zulksden dood aan van eenen prins of prinses; ontvalt het daarentegen 
aan het bovenste gedeelte of den top, dan is er ontwijfelbaar het leven van den Panembahan mede gemoeid. 
Den 7 den november trokken wij van Martapoera, over de diamant- en goudrijke streek van Oedjoeng- 
moeroeng en Goenong-Iawak, naar Banjoewierang, en den volgenden dag van daar verder zuidwaarts, 
naar Poeloe-lampej in de Lawut-landen. Wij namen ditmaal onzen weg over de rijke jagtvelden: 
Kaliwoengoe, Padang Sela en anderen van den Pangêran Mangkó Boêmi, welke omtrent een uur gaans 
van Martapoera gelegen zijn. Onderscheidene oude pamiling's of afgesloten perken tot het vangen van 
herten, stonden hier en daar, langs de boschkanten, door welke de golvende grasvlakten van elkander 
werden afgescheiden. Tusschen het alang-alang dezer vlakten groeiden dun en schier bij uitzondering 
Malaka-boomen (Emblica olïicinalis), die door hunne kleine, schrale en fletse bladeren genoegzame 
bewijzen opleverden van den, aan water armen grond en der verschroeijende hitte, welke deze opene 
en zonnige oorden op het midden van den dag te verduren hebben. Toen wij ons in de nabijheid van 
Oedjoeng-moeroeng bevonden, zagen wij, bij een’ helderen dampkring, duidelijk, doch verre in het 
Z. Z. O., eenige hooge bergtoppen, welke onze gidsen verklaarden, die van den Goenong Sakoembang 
en Goenong Kamokoes te wezen. Te Oedjoeng-moeroeng was het aantal mijngravers, sedert ons eerste 
bezoek, aanmerkelijk vermeerderd, en waren er vijf nieuwe groeven geopend, in ieder van welke 
12—16 menschen arbeidden. Twee of drie dezer lieden stonden beneden in den kuil, dolven en 
schepten den grond en het onophoudelijk toevloeijende water, in kleine emmertjes, welke zij aan eenige 
boven hen, op eene houten stelling in den kuil zittende mannen toereikten, die ze vervolgens aan de 
op den rand des kuils staande werklieden ter lediging overgaven. De kuilen hadden alle tusschen de 
4 en 5 voet middellijn, en sommige waren reeds 30—36 voeten diep. In deze was men juist bezig 
aan het uitdelven van de tdnah bdtoe of pdsir (steengrond of zand); in eenen der kuilen scheen 
deze diamant-, goud- en platinarijke, steenige bedding haar einde te hebben bereikt en vonden de 
mijngravers alreeds de penddkan (*), gelijk door hen de onvruchtbare, geel- of grijsachlige kleiaarde, 
beneden de steenige bedding, wordt genoemd. Het is wel te verwonderen, dat die lieden bij hun werk 
(*) Letterlijk: de ligger of liggende laag (van ddkan , Jav. dheken , liggen, zetten, plaatsen); door de 
Duitsche bergwerkers wordt aan dezelfde zaak dezelfde naam: Liegenden , gegeven. De op de tdnah hdtoe of pdsir 
rustende aardlaag, het zoogenaamde dak (toit bij de Fransche geologen), bestempelen de Banjeresche mijn-gravers 
eenvoudig met den naam van tdnah , aarde, grond. 
