437 
De geheele streek, van den kleinen Goenong Pantie tot aan de hooge bergen Sakoembang en Kamokoes, 
behoort tot het rivier-gebied van de Soengi Taboeniauw, die aan de westkust der TJnah-lawut in zee 
uitstroomt. In de bovenste helft van dat rivier-gebied, in eenen omtrek van ruim 4 vierkante geogra- 
pbiscbe mijlen, of van Tamboerong en Poeloe-nangka zuidwaarts tot Palaihari, en oostwaarts tot 
Petjandjang, aan den voet van den Goenong Sakoembang, wordt op vele plaatsen, door Chinezen en 
inlanders, naar goud gezocht, en vindt men verscheidene groote goudwasscherijen. Schier overal, 
waar men de roode, zandige en vele kleine kwartssleentjes bevattende kleiaarde aantreft, werden ook 
mijngroeven en somtijds waterleidingen aangelegd. Langs den weg van Tamboerong tot Poeloe-nangka 
alleen, zijn door ons meer dan 80 oude groeven geteld. De meesten waren eenigzins langwerpig 
vierkant, hadden 3—4 voet middellijn en tusschen de 6—12 voet diepte, en liepen dikwerf, van 
onderen, in eenen 4, 6 of 8 voet langen, waterpassen gang, door de goudvoerende bedding van gerolde 
kwartssteenen, voort. Niet ver bewesten Poeloe-nangka troffen wij vier Chinezen met negen Dajaksche 
werklieden aan, die zich aldaar sedert drie jaren, voor rekening van den Kapitein-Chinees te Panjer- 
masing, met goudwasschen hadden bezig gehouden. Er waren tot dat einde door hen onderscheidene 
diepe slooten en hooge dijken, ter vergaring van eene genoegzame hoeveelheid water, aangelegd. Pij 
deze, meer in het groot en naar zekere bergbouwkundige regelen bewerkstelligde goudwasschingen, 
wordt de bovenste, aan metaal arme kleilaag, bij groote, halfcirkelvormige plekken, eenvoudig door 
waterstroomen afgespoeld, en de aldus kunstmatig ontbloote, goudrijke zandgrond, aan de beneden¬ 
einden der waterleidingen, met behulp van rottingmanden en houten bakken of lingganaris, gezift en 
uitgewasschen. De bovenste, door ijzerroest rood gekleurde kleilaag, waarin niet zelden groote hoekige 
blokken van serpentijn of dioriet worden gevonden, is gewoonlijk 5—8 of 10 voeten dik, terwijl de 
onder haar liggende, losse, steenige bedding, welke voornamelijk uit gerolde kwartssteenen en stukken 
serpentijn is zamengesteld en, benevens korreltjes en schilfertjes van goud, ook eenig platina en veel 
magneetijzerzand bevat, nu eens de dikte heeft van 2 of 3 voeten, maar ook somtijds slechts van 
8 of 10 duimen Rijnl. (*). Onder dit metaalrijke diluvium treft men somwijlen vaste rotsen van 
(*) » La puissance moyenne des couches aurifères de 1’Oural — schrijft de Heer von Humboldt — semble être de 
3j- a 5 pieds. II y en a cependant aussi de 12 pieds dans le riche plateau de Beresovsk. Comme généralement les 
fouilles n’exigent que 10 a 15 pieds de profondeur, on les dispose en percements a ciel ouvert. Les perce- 
ments souterrains sont très-rares. Je ne les ai trouvés que dans 1’alluvion de Nagornoi (prés Beresovsk) oü 2 a 3 
pieds de sables aurifères sont recouverts par 15 pieds d’attérissements stériles.” Zie A. de Humboldt, Asie 
Centrale, T. I, p. 504. Nopens de aanzienlijke schatten, welke sedert eenigen tijd door Rusland, aan stofgoud 
en platina, uit het Ural-gebergte en de vlakten van Siberië worden getrokken, vergelijke men hetzelfde werk, T. I, 
p. 387, en T. III, p. 513. Van den Ural, waar de goudwasschingen eerst in 1814 zijn begonnen, bedroeg de 
verkregene hoeveelheid stofgoud, in 1816, niet meer dan 5 puds, 35 ponden (=96,215 Ned. ponden). In 1823 
echter, was de opbrengst reeds tot 89 puds 17 ponden (=1464,773 Ned. ponden) geklommen, en van 1831 tot en 
met 1833, bedroeg zij gemiddeld 353 puds (= 5782,140 Ned. ponden) jaarlijks. Na dien tijd is de goudoogst aldaar 
weder eenigzins verminderd, en wel tot eene hoeveelheid van omtrent 300 puds (= 4914,000 Ned. ponden) in het jaar; 
terwijl daarentegen van toen af des te meer in Siberië gewonnen werd. In 1841, het laatste jaar, tot hetwelk de 
bescheiden reiken, werden uit het diluvium van den Ural en uit dat van Siberië te zamen, 658 puds (=10778,040 
Ned. ponden) gewonnen. 
Wij voeren deze bijzonderheden hier aan en vestigen er de oplettendheid onzer landgenoolen op, vermits de geoguos- 
tische gesteldheid van Borneo veel overeenkomst toont te bezitten met die van het zoo metaalrijke Ural-gebergte. Op- 
Land- en Volkenkunde. 110 
