440 
laag menigvuldiger zijn, en van welke rotssoort buitendien eene menigte gerolde brokken, te gelijk 
met stukken dioriet en kwarts, in de Soengi Tantoi gevonden worden. De goudvoerende bedding schijnt 
voor het overige op den serpentijn te rusten, van welk gesteente, langs de oeverhellingen der Soengi 
Tantoi en van andere kleine rivieren in den omtrek, vele zware blokken en vaste rotsen waargenomen 
worden. De bovenste, metaal-arme aardlaag reikt tot op eene diepte van 9—15 voet en meer; de dikte 
der bedding van het goudrijke zand wisselt gewoonlijk van een’ halven tot een’ geheelen voet af; zelden 
is zij veel dikker. Aangezien deze bedding weleens tot op eene loodregte diepte van 20—24 voeten 
wordt bewerkt, gebeurt het ook dikwerf, dat in zoodanige kuilen onderaardsche gangen, ter lengte 
van 1—3 vademen, in de zandbedding uitgegraven worden. Het zand schijnt daar niet slechts rijker 
te zijn aan goudkorrels, maar deze zijn ook meestal iets grooter, onregelmatiger van vorm en onefFener 
van oppervlakte, dan in de van het gebergte meer verwijderde en vlakke streken van Palaihari, Poeloe- 
nangka enzv. Dezelfde verschijnselen zijn ook reeds elders, en volgens de vroegere Spaansche schrijvers, 
op de West-Indische eilanden en in Amerika waargenomen (*). Wij hebben te Kampong Tantoi twintig 
mandjes vol, of ongeveer 150 Nederl. ponden, goudbevattend zand, in onze tegenwoordigheid doen 
uitwasschen, en daaruit verkregen 6 korrels ( dècigrammes) goud, waaronder enkele stukjes, die nagenoeg 
de grootte van eene kleine rijstkorrel hadden (-}-). De inlanders verklaren, dat zij somtijds op gelukkige 
dagen wel eens eene waarde van 1—2 gulden aan goudkorrels vinden; doch door elkander gerekend, 
schatten zij hunne verdienste bij dit werk, niet hooger dan omtrent 30 centen per dag. Men moet 
echter hierbij wel in aanmerking nemen, de ruwe en onvolkomene wijze der bewerking, waardoor 
natuurlijk veel goud verloren gaat, en ook de weinige inspanning, waarmede dat werk, uit eigene, 
vrije keus, door de inboorlingen verrigt wordt. Elk inlander, die zich aan de goudwassching wil 
begeven, moet zich tot dat einde vooraf van een Gouvernements consent-biljet voorzien, dat slechts 
eene maand geldig is en telkens ééne soekoe, of 60 centen, kost. Gewoonlijk vereenigen zich drie of 
vier lieden tot het gemeenschappelijk delven eener mijngroef en het uitwasschen van de pdsir (zand), 
gelijk het goudvoerende diluvium door de bewoners der Lawut-landen genoemd wordt, en deelen 
alsdan de opbrengst met elkander. Tijdens ons bezoek, waren er te Tantoi slechts een dertigtal in¬ 
landers, en te Betjandjang niet meer dan omtrent vijf-en-twintig met het goudgraven onledig; op andere 
tijden, bepaaldelijk na den rijstoogst, zullen er zich echter somwijlen honderden op die plaatsen ver¬ 
zamelen en met het goudwasschen (mendoêlang mas) bezig zijn. Behalve de gewone groote houten 
bakken (doêlang of linggdnan ), waarmede het zand wordt uitgewasschen, zagen wij aldaar ook kleine. 
(*) Zie A. de Humboldt, Asie Centrale, T. I, p. 536. »L’or et le platine — schrijft de Heer Boussingault aan 
den Heer von Humboldt — »L’or et le platine du Choco paraissent venir de la Cordillère d’oü sortent les affluents 
du Rio San-Juan, car les alluvions sont d’autant plus riches qu’elles sont plus rapprochées des montagnes. Les 
grains d’or et de platine deviennent plus gros a mesure qu’on remonte, et après les pluies, les orpailleurs font une 
récolte plus abondante.” L. c. p. 520. 
(j-) II est très-difficile, a cause de 1’extrême variété des sites et des procédés employés, de fixer pour une époque 
donnée, le contenu moyen des sables exploilés — merkt de Heer von Humboldt, aangaande de goudschatten van 
het diluvium in den Ural aan; — on ne peut fixer que de certaines limites. Lors de mon expédilion, en 1829, la 
moyenne paraissait elre de f a 1 solotnic par 100 poud de sables aurifères.” Asie Centrale, T. I, p. 512. 
\olgens deze raming bevatten dus, in den Ural, omtrent 40 Ned. ponden goudvoerend zand, 1 korrel (décigramme ), 
terwijl door ons dezelfde hoeveelheid goud, uit 25 Ned. ponden goudvoerend zand, op Borneo is uitgewasschen. 
* 
