445 
Op geringcn afstand, ten N. N. O. van Pannjarattan, verheft zich de Gocnong Kramiean met zijne drie 
toppen, waarvan de middelste verreweg de hoogste is. De hellingen zijn afwisselend, hier dun met 
laag hout, daar met hoog boseh bedekt, en bevatten tevens vele opene en den landbouw ten nutte ge¬ 
maakte plekken gronds langs den zuidkant, welker eigenaars gedeeltelijk aan den voet van dat kleine 
gebergte wonen, waar men vooral eene groote menigte arenpalmen opmerkt. 
Den 24 ste “ november verlieten wij, in den vroegen ochtendstond, Pannjarattan en bereikten, na 
4 uren gaans, Poeloe-lampej. Het pad voerde ons langs den zuidelijken en oostelijken voet van den 
Goenong Kramiean, en vervolgens over onvruchtbare en dorre vlakten. Bij dezen berg kwamen 
wij door een bosch, geheel uit arenpalmen bestaande, hetwelk een geliefd verblijf schijnt te zijn van 
apen, eekhorens en wilde zwijnen. Vele gewone apen, of zoogenaamde meerkatten (Cercopithecus 
cynomolgus), liepen op de daken der huizen rond, en waren zoo weinig schuw, dat men er gemakkelijk 
door steenworpen had kunnen dooden. Ook Inuus nemestrinus en Paradoxurus musanga zouden die 
palmboomen, ter wille hunner vruchten, vlijtig bezoeken. De Goenong Kramiean wordt gezegd, de 
meeste palmsuiker in de Lawut-landen op te leveren. Behalve dit gezochte voortbrengsel, telen de be¬ 
woners van Ambang-boeso, eene Kampong, aan den zuidelijken voet van gcmelden berg gelegen, 
vooral ook zwarte peper en koffij: gewassen, welke daar uitmuntend tieren. Deze vruchtbare gesteldheid 
van den grond neemt echter spoedig een einde, wanneer men benoorden den Goenong Kramiean komt, 
van waar zich zonnige en waterlooze vlakten van alang-alang, door strooken boseh afgewisseld, tot aan 
den kleinen Goenong Pantie en in de nabijheid van Poeloe-lampej uitstrekken. Die vlakten behooren tot 
de rijkste jagtvelden van den Sultan en den Pangêran Mangkö Bocmi. Het is daar geene zeldzaamheid, 
troepen van 50, 80—100 of meer herten aan te treffen, en hen als kudden schapen, de met jonge 
halmen bedekte vlakten te zien afweiden, lot welk einde het oude alang-alang nu en dan wordt afgebrand. 
Vóór ons vertrek van Martapoera den Pangêran Mangkó Bocmi verlof gevraagd hebbende om eenige 
herten in die streken te mogen schieten, welk verzoek mij gcreedclijk werd toegeslaan, maakte ik van 
die vergunning gebruik en schoot met mijne jagers een zestal groote mannetjes en wijfjes, uit welke de 
schoonste voorwerpen voor onze verzameling werden uitgekozen. Behalve deze herten (Cervus russa), 
verkregen wij, van de grootere dieren aldaar, ook eene oude zeug van een nog onbekend wild zwijn, door 
ons in de zoölogische afdeeling dezer Verhandelingen, onder den naam Sus barbatus, uitvoerig 
beschreven en afgebeeld (*). In sommige oorden der voormelde vlakten namen wij vaste rotsen van 
syeniet en dioriet waar, terwijl elders blokken van een okergeel en zandig conglomeraat uit den grond 
staken. Die landstreek is voor het overige zeer schraal bewoond; en het kan, over het geheel, naar al 
hetgeen wij ten opzigte der volksmenigte hebben aangeteekend, weinig verwondering baren, dat de 
geheele bevolking der Tanah-lawut slechts op 3500—4000 zielen wordt geschat. 
Van Poeloe-lampej keerden wij te water, de Soengi Moloeko afvarende en langs de groote Banjer-rivier 
opwaarts, naar Banjermasing terug, alwaar wij den l sten december 1836 aankwamen en tot den 18 ,Icn dier 
maand vertoefden, den dag, op welken wij, met eenen kustvaarder, de terugreis naar Java weder aannamen. 
(*) Mammalia, p. 179, Tab. 30. 
Land- en Volkenkunde. 
112 
