446 
Wij cleelen ten slotte nog een paar aanteekeningen mede, uit het dagboek en de officiële verslagen 
van den Overste von Henrici, aangaande het zuid-oostelijke strand van Borneo en de rivier van Pagattan, 
aan welker hooger gedeelte, bij Goesan, dus aan de oostzijde van het Ratoes-gebergte (*), de voor¬ 
naamste diamantmijnen van het Gouvernement gelegen zijn. — Langs de zuidkust der Tanah-lawut, 
zegt de Heer von Henrici, vindt men heuvelen van 20—40 voeten hoogte, en er storten zich daar eene 
menigte rivieren in de zee. Bij de Tandjong Kandang-auw'or komen lagen van eene soort van bruin¬ 
kolen voor. De Kampong Pagattan ligt op een vlak strand, digt aan de zee, en omstreeks drie uren 
roeijens verder, op een’ kleinen afstand benoorden de Tandjong Betong, heeft de Soengi Pagattan hare 
uitwatering. In de benedenste helft is deze rivier vrij diep; zij slingert zich in vele kronkelingen, door 
een vlak land, bedekt met bosschen, die hier en daar tot het aanleggen van enkele huizen en rijstvelden 
geopend zijn, terwijl hare breedte, welke aanvankelijk ongeveer 50 voeten bedraagt, langzamerhand 
tot die van 30 voeten, nabij Goesan, afneemt; in dit hooger gedeelte zijn hare oevers heuvelachtig. 
De diamantmijnen liggen nog verscheidene uren boven Goesan, in eene streek, welke door den Heer 
von Henrici niet is bezocht geworden. Er zijn daar somtijds honderd menschen aan den arbeid, vooral 
na den rijstoogst. Ook ten noorden van Goesan, bij de gehuchten Batoelitjin en Pangkalan, wordt 
naar diamanten gezocht. — In 1834 — teekent voorts de genoemde Hoofd-Officier, in een zijner rap¬ 
porten aan — is in het geheel van Banjermasing uitgevoerd, voor eene waarde van tusschen de f 17,000 
en ƒ18,000 aan diamanten, en van ƒ 60,000 tot ƒ 70,000 aan stofgoud. 
O Wij merken dit uitdrukkelijk aan, ter wederlegging van hetgeen door den Heer A. von Humboldt daaromtrent 
in zijn werk: Asie Centrale, T. III, p. 535, wordt geopperd, alwaar men leest: »Le gisement des diamants de 
Bornéo a été reconnu au nord du lieu (de Tanah-lawut, niet Tanah-haut, gelijk daar staat) que nous venons do 
décrire, mais toujours a la pente occidentale de la chaine des Monts Raloos.” Deze opgave is even onjuist, als die 
omtrent eenen grooten klomp gedegen goud, welke zich in handen van den Sultan van Sambas zoude bevinden 
(1. c. T. I, p. 525); vermoedelijk eene verwarring met den zoogenaamden grooten diamant (een eivormig berg¬ 
kristal van i" 9"', Rijnl. maat, lengte) van den Sultan van Matam op Borneo. Zie hierover, onder anderen, het 
onlangs verschenen werk van den Heer Temminck, Coup-d’oeil général sur les Possessions néerlandaises 
dans 1’Inde archipélagique, II, p. 282. 
