452 
geworden. In 1833 werd bij door de Heeren Korthals, van Oort en door Schrijver dezes beklommen; 
doch het natte en mistige weder liet niet toe, ons onderzoek verder uit te strekken, dan tot bij het 
zwavelmeir, of den Kawa Patoeha (* * * (§) ), gelijk de inlanders dien ouden en thans met koud water 
gevulden kraterketel noemen, welks vorm en grootte wij toen, door eene driehoeksmeting bepaalden 
en er eene teekening van vervaardigden. Vier jaren na ons, viel dien berg het bezoek van de Heeren 
Fritze en Junghuhn ten deel. 
* 
Volgens de barometer-meting van den Heer Reinwardt ligt de kruin van den Patoeha, die zich tus- 
schen het zwavelmeir en een’ tweeden, ouderen en hooger aan de noordzijde van den top gelegen krater 
verheft, 2257 meters (=6947 Par. voeten) boven de zee; terwijl de Heer Junghuhn de hoogte van die 
kruin, op de eene plaats van zijne orographische bijdragen, als 8463 Eng. voeten, en op de andere 
als ruim vijfhonderd voeten minder bedragende, namelijk tot 7420 Par. voeten opgeeft. Zoo ook wordt 
de absolute hoogte van het zwavelmeir door hem eenigzins verschillend, en wel op 7193 Engelsche en 
6685 Parijsche voeten gesteld. Beide cijfers overschrijden nog eenige honderden voeten de opgave 
van Professor Reinwardt. Men kan voor het overige, aangaande de gesteldheid van den Goenong 
Patoeha, de volgende beschrijvingen raadplegen: Reinwardt, in de Verhandelingen van het Bat. 
Genootschap, IX,p.24en 37; Mulleren van Oort, in dezelfde Verhandelingen,XVI,p. 113—124; 
Junghuhn, in het Tijdschrift voor Neêrlands Indië, 1843, I, p. 202—206, en in zijne Reisen 
durch Java, p. 173—184, Tab. 14. 
DE GOENONG PANGERANGO. 
PI. LXXII en LXXIII. 
De absolute hoogte van dezen tweelingsbroeder van den Goenong Gedee, aan welken hij door een’ 
hoogen rug, Pasir Halang, is verbonden (-{-), wordt door de ongelukkige reizigers Kuhl en van Hasselt, 
die hem, in 1821, het allereerst bestegen ($), volgens barometer-waarneming, in ronde getallen, op 
9400 voeten (Parijsche of Rijnlandsehe?) bepaald. Deze opgave stemt vrij juist overeen met eene 
trigonometrische meting van den Luitenant ter Zee Smits, naar welke de Goenong Pangerango 9393 
Rijnl. voet hoog is. Zie het Tijdschrift voor Neêrland’s Indië, 1844, II, p. 436, alwaar tevens 
nog andere hoogte-bepalingen van dien berg opgegeven worden. De Heer Hasskarl geeft voor de plek, 
nabij den top, alwaar sedert het jaar 1840, een Europesche tuin van vruchtboomen is aangelegd, 
9665 Eng. voeten op, terwijl men dienaangaande, in de geschriften van den Heer Junghuhn al weder 
verschillende berekeningen ontmoet. In zijne Reisen durch Java, p. 442 en 492, wordt namelijk 
(*) n&rnn patoeha schijnt afgeleid te zijn van de Maleische uitdrukking ber-toeah of ter-toeah , zijnde de over¬ 
treffende trap van toeah, oud; dus de oudste. Kdiva beteekent in het Sundaneesch krater, en die naam doet 
denken aan het Perzische kdwak of kdwdk , eene holte, uitholing. 
(1") Zie onze PI. 69. Hdlang in het Maleisch, Helang in het Sundaneesch, is een algemeene naam voor wouwen 
en andere roofvogels; pasir beteekent in het Sundaneesch bergrug, -juk, heuvel. 
(§) Zie Algemeene Konst- en Letterbode, 1822, I, p. 103. 
-- 
