455 
Magazijn, 1845, n°. 1, p. 28; hel Tijdschrift Cybele, n°. 7; Junghuhn, in het Tijdschrift voor 
Neêrland’s lndië, 1843, I, p. 210—219, en in het Indisch Magazijn, 1844, I, p. 332, met eene 
plaat, die door hem, te gelijk met vertalingen zijner zoo even aangehaalde berigten, ook in Lüdde’s 
Zeitschrift für vergleichende Erdkunde, IY, p. 118 en 417, is medegedeeld. 
De door ons, den 28 sten augustus 1832, waargenomene uitbarsting, heeft insgelijks aanmerkelijke 
verwoestingen ten gevolge gehad, die zich vooral in de indigo-plantaadjes van Tegalredjo en Tegalasari, 
en in sommige koffij-aanplantingen van het distrikt Leles hebben doen gevoelen. In sommige oorden — 
deelde ons weinige dagen na die gebeurtenis, de Adsistent-Resident Nagel mede — zag men den bodem 
wel drie duimen hoog met zwart zand en lava-brokken bedekt, en hadden deze uilgeworpene stoffen 
schier alle bladeren der kultuur-gewassen gezengd of vernietigd. Te Djamboedipa, aan de zuidzijde 
van het Tankoehan-prahoe-gebergte, alwaar wij ons destijds bevonden, dus op den regtlijnigen afstand 
van ongeveer zeven geographische mijlen van den Goenong Goentoer, vertoonde zich dat trotsche 
natuurverschijnsel op de volgende wijze. Vóór 8 ure des ochtends, toen de uitbarsting begon, was 
de lucht zeer helder en klaar; geen wolkje was aan het uitspansel zigtbaar, schier geene beweging in 
den dampkring te bespeuren. Tegen 8 ure zagen wij eensklaps in het zuid-oosten, eene dikke, zwart- 
graauwe rookzuil opstijgen, die zich met groote snelheid, schijnbaar loodregt, tot eene verbazende 
hoogte verhief. In den beginne teekende zij zich aan den zuiveren, licht blaauwen hemel scherp 
af; doch langzamerhand verbreedde en verdeelde zich hare bovenhelft in onderscheidene lange, 
waterpasse strepen, in eene westelijke rigting. Onze teekening poogt dat gezigt terug te geven. Deze 
donkere rook- of aschstrepen spreidden zich nu meer uiteen en vormden een’ blaauw-graauwen nevel, 
die weldra alle oostelijke bergen omhulde en zich westwaarts tot in het zenith uitslrekte. Zulks had 
ongeveer te 10 ure plaats, alswanneer de honderddeelige thermometer 21° teekende en een zachte 
oostelijke wind begon op te steken. Toen hoorden wij een tweemaal herhaald diep, donderend gerol, 
dat met zware slagen afwisselde. De dikte en de nevel des dampkrings namen gedurig toe, en tegen 
10' ure dreef eene groote, zwart-graauwe rookstreep, in westelijke rigting, hoog boven onze hoofden. 
Nu begon het vulkanische asch te regenen, welk verschijnsel omtrent één uur lang aanhield, ge¬ 
durende welken tijd het schemerend en akelig somber om ons heen was en de thermometer niet 
meer dan 19° teekende. Zoodra echter, omstreeks den middag, de aschregen verminderde en er in 
de verte weder eenige zonnestralen doorbraken, rees het kwik in den thermometer tot 20 J ; terwijl 
dat werktuig, te 11 ure 21 c 2, te 12 ure 23°4, en te 3 ure, bij eene geheel opgehelderde lucht, 25 
centigraden aanwees. De grond was, ten gevolge van den gevallen aschregen, bij Djamboedipa en in 
het geheele wijde hoogdal van Bandong, overal met eene dunne laag van een fijn korrelig zand over¬ 
dekt, dat eene bruinachtig graauwe kleur had, en waarin men vele witte stippen, waarschijnlijk feld- 
spath, opmerkte (*). Des anderen daags had de gansche natuur hare vorige rust hernomen en stegen 
uit den krater van den Goentoer weder de gewone, witachtige water- en zwaveldampen, zonder eenig 
geruisch, in kleine rookwolken op. 
(*) Zie de chemische analysen der vulkanische asch, door den Goenong Goentoer, in 1803 en 1843, uilgebraakt, 
in de Verhandelingen van het Bat. Genootschap, VII, n°. 3, door D r . Horsiield, en in het Indisch 
Magazijn, 1844, I, p. 347, door F. J. Maier. 
