456 
DE GROT SANG-IJANG TIKORO. 
PI. LXXIX. 
Tot de merkwaardige natuurtaferelen, welke de Tjitaroem — na de rivier van Solo, eene der aan- 
zienlijksten van Java — in haren boven- en middenloop, door de even vruchtbare als bekoorlijke 
Preanger-Regentscbappen, aanbiedt, behoort de nog weinig bekende grot Sang-ïjang tikoro (*). 
Dit groote hol, door hetwelk een gedeelte van den vloed der Tjitaroem, ongeveer duizend schreden ver, 
onder den grond heenstroomt en alsdan weder te voorschijn treedt, ligt, omtrent eene geographisehe mijl 
ten zuiden van Radjamandala, een gehucht bij den grooten postweg, waar deze over de Tjitaroem leidt. 
Bij de houten brug aldaar, is het bed dezer rivier slechts 220 meters boven de zee gelegen, waaruit 
volgt, dat zij tot daar, op den lijnregten afstand van zeven geographisehe mijlen van haren oorsprong, 
die volgens Professor Reinwardt, 1415 meters boven het zeevlak, nabij de bergen Soemboeng en Wajang, 
in de zuider keten wordt gevonden, 1195 meters helling of val heeft. — De distrikten Radjamandala 
en Tjibêja, tusschen welke de Tjitaroem de grensscheiding vormt, worden ten zuiden door eene keten 
van kleine bergen en heuvelen bezoomd, die zich, in eenen halven cirkel, noord-oostwaarts tot nabij 
den Goenong Boerangrang uitstrekt en uit eene jonge kalksteen-formatie bestaat. Door dezen schakel van 
kalkbergen breekt de Tjitaroem heên, even als de Rijn, bij Sehaffhausen en Lauffenburg, midden door de 
keten van den Jura heendringt. Aan den regter kant der Tjitaroem verheft zich op die plaats de kleine 
berg Tanggoeloeng, en niet ver van haren linker oever is de vogelberg Goenong Goeha gelegen, zoo 
genaamd naar zijne, door salanganen (Cypselus fuciphagus en esculentus) bewoonde holen. Tusschen 
deze klippige hoogten zijn de oevers der rivier meestal steil, en ziet men langs dezelve dikwerf naakte 
wanden, met spleten en gaten doorgroefd, van witte of grijze kalksteen-rotsen. De ingang der grot 
Sang-ïjang tikoro ligt aan de regter zijde van het rivierbed en zal, naar gis, 100 voeten breedte en 
35 40 voeten hoogte hebben. Naar binnen toe wordt het hol, dat een boogvormig gewelf vertoont, 
allengs naauwer, zoodat het schuimende water op sommige plaatsen bijna het verwulf raakt. Niet ver 
binnen den ingang, ziet men, aan beide kanten, uitspringende, scherphoekige rotsmassa’s, als tooneel- 
schermen achter elkander, tegen welke de snel stroomende wateren met geweld aanklotsen en een indruk¬ 
makend, dof geraas doen hooren. Langs het gewelf neemt men veelvormige stalaktieten waar, tusschen 
welke eene menigte vledermuizen (voornamelijk van het geslacht Rhinolophus) gedurende den dag eene 
veilige schuilplaats vindt. Ook zal het water, binnen het hol, rijk voorzien zijn van vissehen, die hoofdza¬ 
kelijk op de drekstoffen der vledermuizen azen. Ongeveer het derde gedeelte van den vloed der Tjitaroem 
stroomt door dien natuurlijken tunnel, terwijl het overige, grootere gedeelte, ten westen over het vrije 
bed, dat met rotsstukken van kalksteen, trachyt en doleriet als bezaaid ligt, in eene noordelijke hoofdrigting 
bruisend voortschiet, doch zich later, nadat de onderaardsche arm, uit de opening Sang-ïjang kendit 
weder is te voorschijn getreden, met dezen tot éénen stroom vereenigt. De laatstgemelde opening, 
welke iets minder wijd is dan de ingang Sang-ïjang tikoro en waar het water met sterke kracht uit¬ 
stroomt, bevindt zich in eenen hoogen, eenigzins overhangenden kalksteenwand. Beneden dit punt zal 
(*) D. i. keel van Sang ïjang (naam eener godheid, zie de noot p. 404). Deze naam wordt eigenlijk alleen 
aan den zuidelijken, door ons afgeteekenden, ingang der grot gegeven, terwijl hare noordelijke opening onder den 
naam van Sang-ïjang kendit is bekend; kendit beteekent: bontkleurige buik. 
✓ 
