459 
en uitgestrekte koffijplantaacljes vernield. Die ramp dus was nog veel ontzettender, dan het onheil, 
vijftig jaren vroeger, door den Goenong Papandajang te weeg gebragt, welks uitbarsting, in den nacht 
tusschen den ll c!en en 12 rIen augustus 1772, omtrent 40 kampong’s onder het bergpuin bedolf en aan 
2957 menschen den dood berokkende (*). Ook bij de hevige uitbarsting van den Goenong Lawoe, 
op den l s,en mei 1752, werden vele menschen het slagtoffer dezer vernielende natuurkracht, terwijl 
vele anderen haar toen met het verlies van have en goed bekoopen moesten (f). Het allervreselijkst 
evenwel woedde eens de Goenong Kloet, in 1586, waarbij meer dan tienduizend menschen hun 
graf vonden (($). 
Over de vernielende uitbarstingen van den Goenong Galoenggoeng, op den 8 ,len en den 12 flen october 
1822, is in der tijd door de Bataviasche Courant, in haar nommer van den 22 sten februarij 1823, 
( ¥ ) Zie Verhandelingen, uitgegeven door de Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen te 
Haarlem. 1773, Deel XIV, afdeel. Berichten, p. 82 en volgg. 
(]-) Hetzelfde werk, p. 92. De uitbarsting kondigde zich door slagen binnen den berg aan, als schoten uit grof en 
ligt geschut, w'elke tot op Samarang gehoord werden. Weldra zag men boven den berg een’ vuurgloed en een’ zwarten 
aschwalm, die met eene verwonderlijke snelheid opwarrelende, zich vervolgens westelijk uitbreidde, het zonnelicht 
verduisterde en, te vier ure na den middag, zulk eene duisternis te w'eeg bragt, dat men genoodzaakt was, binnen 
’s huis kaarsen en op de stadswallen pikkransen te ontsteken. De grond werd vele voeten hoog met naar zwavel 
riekende stoffen, asch en steenen bedekt, en de aschregen was tot op Batavia —• een’ regtlijnigen afstand van 
64 geogr. mijlen van den Goenong Lawoe — merkbaar. 
(§) Item, p. 91, alwaar men leest: »In het jaar 1586, is de berg Kellöt (of Golót ) op eene zoo ver¬ 
schrikkelijke wijze geborsten en opgevlogen, dat er meer dan tien duizend menschen, door de uitgeworpen steenen 
cn gesmoltene stoffen [lava] gedood, of onder de puinhopen van dien berg begraven zijn geworden. Men meent te 
weten” — merkt de berigtgever Mohr, ten opzigte der plaatselijke ligging van bedoelden vuurberg aan — » dal, die 
berg veel nader bij Kediri, dan bij Pasoeroean is gelegen.” Hieruit blijkt duidelijk, dat die verschrikkelijke uitbar¬ 
sting uit den Goenong Kloet is ontstaan, en niet uit den Goenong liinggit, zoo als door D r . Junghuhn cn D r . Horsfield, 
volgens het onbepaalde berigt van Valentyn, verkeerdelijk wordt opgegeven. In het reisverhaal van Cornelis Houtman 
en zijne togtgenooten, wordt die verwoestende catastrophe aan eenen berg toegeschreven, die »boven of achter Pana- 
roekan is gelegen.” Zie Oost- en West-Indische Voyagien, 1648, Eerste schip-vaert der Hollanders, p. 57. 
Mohr (een gewezen Predikant en verdienstelijk Sterrekundige, die in 1775 te Batavia overleed) zegt verder uitdruk¬ 
kelijk , dat de door hem medegedeelde bijzonderheden, nopens de vuurspuwende bergen Kellot en Lawoe , getrokken 
zijn uit officiële rapporten aan de Hooge Regering te Batavia. — Uit de oude Javaansche geschiedenis deelt Rallies 
mede: »The first eruption of the mountain Klut , of which tradition makes mention, is recorded to have taken 
place as this time [toen Koeda Lalean regeerde, omtrent het Jav. jaar 927 = 1005 na Cbr.], when the discharges from 
it are represented »»to have been like thunder, and the ashes to have involved the country in impenetrable darkness.”” 
History of Java, II, p. 95. De laatste hevige uitbarsting van den Goenong Kloet had, volgens den Heer Her¬ 
werden , in 1827 plaats, waarbij almede verscheidene menschen, maar nog een grooter aantal vee, door den stroom 
van heeten modder en andere vulkanische stoffen werden voortgesleept, en vele rijstvelden, benevens verscheidene 
dorpen vernield zijn geworden. Verhandelingen van het Bat. Genootschap, XX. — De inlandsche kronijken 
maken voorts gewag van eene sterke uitbarsting, omtrent den jare 1570 onzer tijdrekening, van den Goenong 
Merbaboe of Rebbahboe («), zoo als deze, sedert lang sluimerende vuurberg dikwerf in de Javaansche schriften wordt 
genoemd Raffles verhaalt die gebeurtenis aldus: y >During the night there was a heavy thunder storm, and on the 
following morning the mountain Merbabu burst with a dreadful esplosion, throwing out ashes and large stones; 
the rivers overflowed their banks and inundated the low country, occasioning great confusion and destruction in the 
Pajang camp, and inducing the commander to retreat with his army forthw'ith to Pajang.” L. c. p, 145. 
(a) Verrrioedelijk afgeleid van de woorden rehbah, instortcn, nederstorten, en boe, aarde, grond. 
1 
