463 
Aan den kant van de rivier Tjikoenir, lag de modder 60—70 voeten hoog. Na op een’ der grootste 
heuvels geklommen te zijn, overzag ik die voorheen zoo schoone landstreek, nu geheel verwoest en met 
lijken van menschen, paarden en buffels bezaaid.” 
Bij de eerste uitbarsting, op den 8 sten october, waren de stoffen voornamelijk in oostelijke en gedeel¬ 
telijk ook in zuid-oos telijke rigting uit den krater gevloeid en door de lucht geslingerd; bij de vier dagen 
later gevolgde uitbraking, had de modderstroom bepaaldelijk eene zuid-oostelijke boofdrigting genomen, 
zoodat alstoen een gedeelte der eerste massa is overdekt geraakt. De rivieren Tjimoeloe en Tjibasnaran 
verkregen ten deele eenen anderen loop, en er vormden zich, aan den voet van den Galoenggoeng, 
nieuwe heuvelen en dalen, zoo zelfs, dat de aan het gevaar ontkomene inlanders, niet meer naauw- 
keurig wisten, waar hunne Kampong’s gestaan hadden. Ook de vuurberg had in zijne uiterlijke 
gedaante eenige verandering ondergaan; zijne kruin, boven het dal der Tjikoenir, was vaneen gereten, 
verbrokkeld en afgestort, en er was eene diepe kloof ontstaan, door steile en hooge rotswanden van drie 
zijden ingesloten en alleen naar het oosten geopend. — Na die geweldige uitbrakingen is de vulkaan 
tot rust gekomen en verkeert zijn wijde krater in den staat eener solfatara. 
DE KRATER VAN DEN GOENONG DASAR OF BR0M0. 
PI. LXXXII. 
De Plaat, welke wij van den merkwaardigen Goenong Bromo, in het gebergte Tengger, mede- 
deelen, is het getrouwe afbeeldsel eener uitvoerige teekening in kleuren, onder de nagelalene kaarten 
van wijlen den Overste von Henrici gevonden. Of deze teekening door hem zelven is vervaardigd, 
kunnen wij niet bepaaldelijk opgeven. In zijn dagboek vinden wij vermeld, dat hij, in de maand 
october 1837, dien krater met onderscheidene Heeren heeft bezocht; doch zijne aanteekeningen zijn 
zoo onvolledig en zoo oppervlakkig, dat het niet wel mogelijk is, er voor de wetenschap eenig nut uit 
te trekken. Zoo er onder onze lezers zijn, welke omtrent de gesteldheid van dien vulkaan berigten 
van verschillende lijden en personen zouden wenschen in te zien, verwijzen wij die voornamelijk tot de 
volgende geschriften: Horsfield, in de Verhandelingen van het Bat. Genootschap, VII, n°. 4, 
p. 6; IJ(sseldijk), «Togtje naar het Tengersche gebergte,” in het Indisch Magazijn, 1845, n°. 1, 
p. 70 (overgenomen uit de Batav. Courant van den 24 ?len junij 1820); Domis, «Aanteekeningen over 
het gebergte Tinger,” in de Verhandelingen van het Batav. Genootschap, XIII, p. 325, en 
De Residentie Pasoeroeang, 1836, p. 8; Herwerden, «Bijdrage tot de kennis van het Tenggerseh 
gebergte en deszelfs bewoners,” in de Verhandelingen van het Bat. Genootschap, XX, eene zeer 
belangrijke bijdrage; Zollinger, «Het systeem der Tengger-bergen,” in het Tijdschrift voor Neèr- 
land’s Indië, 1846, I, p. 143; Junghuhn, Reisen dureh Java, p. 365. 
Met den naam van Goenong Tengger wordt de geheele groote bergmassa bestempeld, in welker 
midden nagenoeg, 2100 meters boven de zee, de afgebeelde krater gelegen is; een krater, die evenzeer 
door zijne ontzaggelijke uitgestrektheid, als door zijnen buitengewonen geologisehen toestand, de be¬ 
langstelling in eenen hoogen graad verdient op te wekken. Het vlakke, alleen uit fijn stuifzand 
