466 
rookende Goènong Merapi of Berdpi, d. i. vuurberg. — De boogie van het fort Yan der Capellen, 
bij de Kampong Baloe-sangkar in Tanah-datar, aan de Z. oostzijde van den Merapi, bedraagt 421 meters; 
die van bet fort De Koek, in Agam, aan den tegenovergestelden of N. westkant van den vulkaan, 
937 meters. Twee andere Nederlandsche forten: Goegoersiegandang en Tandjong-alam, liggen, in 
diagonale rigting, op den Z. westelijken en N. oostelijken voet van den Merapi, en wel de eerstgemelde 
sterkte 1088 meters, en Tandjong-alam 997 meters boven de zee. Van Tandjong-alam gezien, is deze 
vuurberg het smalst en vertoont bij eenen afgeronden top; van het fort De Koek gezien, beslaat zijne 
kruin eene lange, oneffene, rijzende en dalende lijn, boven welker westelijk einde men meestentijds een’ 
witachtigen rook ontwaart, die somwijlen door een’ dikken en zwart-graauwen rook vervangen wordt. 
Eene regte lijn van het fort Goegoersiegandang, dat op een’ ouden lava-stroom rust, naar dat van 
Tandjong-alam getrokken, overtreft in hare lengte bijkans 9-maal de loodregte hoogte van den Merapi, 
van zijnen voet of die waterpasse lijn af gerekend, kunnende de absolute hoogte van dezen vulkaan, 
in ronde getallen, op 2900 meters worden gesteld. Eene denkbeeldige verlenging zijner Z. westelijke 
en N. oostelijke afhellingen schijnt het bewijs te leveren, dat hij oorspronkelijk omtrent 500 meters 
hooger is geweest. Zijn uitgestrekt kraterveld ondergaat nog voortdurend veranderingen, terwijl de 
groote, naburige bergen: Singalang en Sago, reeds sedert lang geheel zijn uitgedoofd. Alle drie: de 
Singalang, Merapi en Sago, liggen in eene lijn, van het Z. W. naar het N. O., niet ver van elkander 
verwijderd. De eerstgenoemde, die door eenen, ruim 1100 meters hoog gelegen, zadelvormigen rug, 
met den Merapi is verbonden, verheft zich, volgens de barometer-meting van D r . Horner, 2936 meters 
boven de zee; doch de Sago, welks top geweldig uiteen gereten is, heeft, naar gis, niet meer dan 
1900 meters absolute hoogte (*). 
De kruin van den Merapi, of het uitgestrekte kraterveld, ter lengte van ruim 2500, bij eene breedte 
van omtrent 1200 meters, en 2730 meters boven de zee gelegen, bestond, tijdens ons bezoek, uit 
eene aaneenschakeling van kleine hoogten en laagten, die overal met uitgeworpene steenen en asch waren 
bedekt en geen spoor van vegetatie vertoonden, uitgezonderd in de noord-oostelijke diepte, langs den 
hoogen bergwand, die zich ongeveer 170 meters boven het kraterveld verheft, thans den hoogsten top 
van den Merapi vormt en een overgebleven stuk van den ringmuur des ouden kraters doet zien. Drie 
kraterketels, door de inlanders Pakoendan Toeah, Pakoendan Tengah en Pakoendan Bongso 
genaamd, die onderling in grootte en diepte aanmerkelijk verschilden, lagen niet ver van elkander en 
schier in ééne lijn, in dezelfde rigting als de lengte-as van den berg, namelijk N. O. en Z. W. Elk 
dezer kleine kraters was geheel of gedeeltelijk door eenen afzonderlijken rand van verschillende hoogte 
omgeven, tusschen welken en den kratermond, bij twee kolken, de P. Toeah en P. Bongso, eene effene 
ruimte van een paar honderd voeten aanwezig was. De Pakoendan Bongso , d. i. jongste krater, 
( T ) Dit is cle M. Kasumlaa van Raffles, die dezen berg echter op zijn’ Map of the is land of Surnatra, niet 
alleen, verkeerdelijk, vlak onder de linie plaatst, terwijl hij op 0°l6 / 35 // Z. breedte ligt, maar die aan den Sago ook 
15000 Engl. voeten hoogte toekent. De Goenong Merapi werd door Raffles op 13195 voeten geschat en de Goenong 
Singalang slechts op 8000 voet! Zoo weinig naanwkeurig waren de hoogten der hoofdbergen en van vele andere 
voorname punten, in dat gedeelte van Sumatra nog bekend, toen ik, in 1833, door den Gouverneur-Generaal van 
den Bosch, naar Padang werd gezonden, met het bepaalde doel om baromefer-metingen te doen. 
r - ... 
■ - >■ 
