467 
vormde een’ bijna cirkelronden trechter van omtrent 148 meters diepte en 360 meters middellijn aan 
den mond. Zijne wanden liepen steil af, waren in het hooger gedeelte geheel met asch bedekt en ver¬ 
toonden naar onderen toe, overeindstaande rotsen met waterpasse spleten, welker randen met gesu¬ 
blimeerde zwavel bezet waren. Zoowel uit deze spleten, als tussehen eenige, door zwavel geel gekleurde 
rotsblokken op den bodem der kolk, kwamen onophoudelijk, doch zonder het minste geruisch, witach¬ 
tige dampen en rookwolken te voorschijn. Er was geen water hoegenaamd op den bodem te bespeuren, 
ofschoon het kort te voren, verscheidene dagen achtereen, sterk geregend had. Uit dezen kraterketel 
zijn, volgens het zeggen der inboorlingen, sedert een aantal jaren, al de zware rook- en aschzuilen 
opgestegen, die onder den naam van uitbarstingen geboekstaafd, of alleen door mondelinge over¬ 
leveringen bekend geworden zijn, en welker getal niet gering is, doch die in de dorpen en velden langs 
den voet van den berg nooit veel schade hebben aangerigt (*). Wij zelven hebben meermalen, na een 
hevig gebulder en rommelend geluid, eene zwarte rookkolom uit den berg zien opstuwen: paroxysmen, 
welke zich nog voortdurend herhalen. 
Niet ver ten N. O. van den Pakoendan Bongso en eenigzins hooger op den top van een’ kleinen 
eruptie-kegel, lag de Pakoendan Tengah of Menengah , d. i. middelste krater. Deze bestond in 
eene ronde kolk, die insgelijks op den bodem geheel droog, omtrent 40 meters diep en aan haren 
bovenrand 140 meters wijd was, en zeer steile, uit asch en zwarte steenklompen bestaande wanden 
had, langs welke, hier en daar, een witte, met zwavelig zuur bezwangerde rook naar buiten drong. 
Ten noorden van den Pakoendan Tengah is eene langwerpige en van boven platte hoogte, die zich 
ongeveer 25 meters boven den rand van den Pakoendan Bongso verheft, van welks buitensten gordel 
zij eene noord-oostelijke voortzetting is; eene soortgelijke kale en van uilgeworpene stoffen zamengestel- 
de, doch veel smallere en zich in eene gebogene lijn, N. en Z. strekkende verhevenheid, scheidt oost¬ 
waarts de twee eerst beschrevene kolken van den Pakoendan Toeah, d. i. ouden krater, af. Deze 
kraterketel, die bijgevolg het digtst bij den hoogen bergwand is gelegen, en waarin reeds voorlang alle 
werking van het vulkanische vuur is uitgedoofd, bestond in een ovaal hol, dat zich nagenoeg Z. W. en 
N. O. uitstrekte en in deze rigting ruim 500 meters lang, en van het N. W. naar het Z. O. 320 meters, 
in het midden breed was; de diepte van het laagste gedeelte des rands bedroeg 114 meters. Op den 
bodem zag men een’ plas troebel water, van den gevallen regen afkomstig; de wanden, die gedeeltelijk 
door donker graauwe rotsen werden gevormd, waren ontoegankelijk steil. — Ten O., N. O. en N. van 
den P. Toeah, liep de steenige grond flaauw af in een halfkringvormig dal, dat met struiken van 
Rhododendrum, Thibaudia, Vaccinium en andere gewassen was begroeid, en in hetwelk een riviertje 
zijnen oorsprong nam, dat zuidwaarts wegvloeide. Van den oneffenen en digt met steenblokken be¬ 
zaaiden bodem van dat dal, verhief zich de hooge bergwand, langs welken men hier en daar groote, 
loodregte rotswanden ontwaarde. — Beoosten de voormelde, zich hoofdzakelijk N. en Z. strekkende 
verhevenheid, waarop in onze kaart de waargenomen hoogte boven de zee staat aangeteekend, zijn door. 
ons geene fumarollen opgemerkt; doch langs den westkant van diezelfde verhevenheid en verder zuid- 
(*) Eene sterke uitbarsting van den Merapi, op den 23 stcn julij 1822 voorgevallen, is door den Heer du Puy 
beschreven in bet Tijdschrift voor Neerland ’s Indië, 1845, lil, p. 111. 
1 
