469 
bevindt, 463 meters boven de zee ligt, en rondom door meer of minder hooge en steile berghellingen 
en rotswanden besloten is, die eene wijde, ovale kom vormen (*); — deze, met kristalhelder water 
gevulde kom, schijnt ons eerder een verhelïingskrater te zijn, dan eene oude, eertijds gewerkt hebbende 
kraterkolk, of het overblijfsel van een’ geheel en al ingestorten vulkaan, zoo als sommige reizigers 
vooronderstellen. 
Het bekken van Agam beslaat ten naastebij twee geographische mijlen middellijn, is grootendeels 
waterpas, en wordt aan den noordkant door eene keten van lage, ruwe en veelvuldig gespleten kalk¬ 
bergen bepaald. In zijn westelijk gedeelte, bij het fort De Koek, en van daar anderhalve mijl verder 
westwaarts, tot bij Matoeah, is het tuf-aluvium, door onderscheidene, 150—200 voet breede en diepe, 
en uren gaans lange ravijnen doorsneden, die eene zuid- en noordelijke hoofdrigting hebben en van kleine 
rivieren doorstroomd worden. Door het water echter alleen, kunnen deze zonderbare kloven niet zijn 
gevormd geworden. Yermoedelijk hebben zij haar ontstaan aan aardbevingen te danken, bij welke zich 
wijde spleten in den lossen tuf-bodem hebben geopend, en die naderhand door het water verder zijn uit¬ 
gediept en verbreed. Op eenigen afstand gezien, gelijken de, meestal loodregt afgebrokkelde wanden dier 
kloven of ravijnen, op lichtkleurige zandsteenrotsen; doch van nabij onderzocht, vindt men, dat zij 
geheel en al zijn zamengesteld uit een los en fijn, grijsachtig zand van verbrijzelde vulkanische gesteenten, 
voornamelijk puimsteen, waarvan nog stukken tot de grootte van een menschenhoofd en van verschillende 
hoedanigheid, van het sponsachtige tot in het vezelige en parelmoerglanzige overgaande, in tallooze me¬ 
nigte in die drooge en losse massa verspreid liggen. Minder menigvuldig vindt men er stukjes van zwarte 
en bruine trachytische lava en slakken; nog spaarzamer stukjes van graniet en kwarts en gele schilfertjes 
van mica. Waterpasse lagen vertoonen de wanden niet duidelijk, hetgeen schijnt te bewijzen, dat die 
dikke tuf-ophooping in een betrekkelijk kort tijdsbestek is afgezet geworden. In de omstreken der ooste¬ 
lijke ravijnen, vooral naar den kant van den Singalang en nabij diens noorder voet, ontwaart men voor 
het overige ook een aantal kleine afgeronde heuvels, die uit een soortgelijk puimsteentuf bestaan. 
(*) Volgens trigonometrische meting van Osthoff is het meir 37000 voet in de rigting N. t. W. en Z. t. O. lang, 
en 20800 voet van het O. naar het W. breed; zijne diepte bedraagt op sommige plaatsen 700 voet. Het hoogste 
oostelijk gedeelte van zijn’ ringvormigen berggordel verheft zich, volgens onze barometer-waarneming, 680 meters 
boven den waterspiegel van het meir; aan deze zijde is echter zijn ringgebergte het laagst, zijnde het aan den 
zuid-, noord- en westkant van het meir nog eenige honderden voeten hooger, zoodat het rondom door meer dan 700 
meters hooge bergwanden is ingesloten. 
Land- en Volkenkunde. 
118 
