CRA 
CRA 
1 To 
gennyrn bob siccrwydd i ddywedyd yn by fod trwyth o fan wraidd y 
cennyn, os yfir ef yn lielaeth, ac os dyfal barheir i’w gym’ryd dros 
ennyd o amser, yn liynod lwyddianus rhag y maen tostedd, a’r 
graeanwst. (edr. y gair CeNnyn.) Gellir dwyn tystiolaetli am 
ddau o ddynion, tan y clefyd blin a thôst hwnnw, ar ba rhai y 
teimlwyd y garreg yn y bledren, a ’r offeryn sydd gan lawfeddygon 
i’r cyfryw berwyl, y rhai a dorrwyd ac a lvvyr dreuliwyd gan y 
trwyth hwn. 
Dodiad garlleg wrth wadnau y traed a berant yn ami esmwythder 
i’r pen, a’r ysgyfaint. Tan ryw fath o fyddardod, ewin garlleg, 
mewn rhyw deneu-we o lin neu sidan, a’i ddodi yn y glust, a 
gafwyd yn feddygiaeth effeithiol; neu gellir diferu ychydig o’r sug 
ar gottwm, a’i ddodi yn y glust. Gellir cym’ryd y garlleg mewn 
amryw foddion, a than ainryw ddulliau; eitlir y modd goreu, a’r 
mwyaf effeithiol ydyw, llyngtu yr ewin yn gyfan, gwedi ei drochi 
mewn olew, neu ei dorri yn ddarnau heb ei ysigo; Canys y mae natur 
poethaidd cyflym y meddygiaeth hwn yn fuan yn eliedeg ymaitli, os 
ysiger ef, ac yn enwedig qs triner ef ar dân, fel y byddid gynt 
gynnefin a gwneuthur, o achos hyn y rhoddwyd yn llwyr heibio y 
moddion hynny o’i barottoi. 
Craf Y nadroedd; Allium Scorodoprasnm; Viper’s Garlick. 
Crafangc yr arth; Helleborus fcetidus; Stinking Hellebore, Bear’s 
foot, Setterwort. 
Y ddeilen lion a ladd lyngyr, eithr e ddylid ei harferi o fesur 
ychydig, ac yn ofalus. Gellir rlioddi trwyth o ddram o’r dail irion 
neu bymtheg gronyn o’r dail sychion yn bylor i blant, o bedair i 
saith mlwydd oed, am ddau foregwaith neu dri. Sug y dail irion 
yn gymmysgedig a siwgr llwyd sydd dda iawn i’r un perwyl, gan 
wlychu ’r dail a finegr cyn eu gwasgu. (Y mae ’r finegr yn nadael 
i’r llysieuyn anghytuno a ’r cylla.) Dogn i blentyn, o dwy i chwe 
blwydd oed, yw llonaid liwy dê ar bryd gwely, ac un neu ddwy 
dranoeth; gwneier hyn dros ddau foregwaith neu dri. 
Crafangc yr eryr; Ranunculus sceleralus; Celery-leaved Crowfoot. 
Tra ysol-sur ydyw 7 r ddeilen lion; taer gardotteion neu glippenau 
a’i harferant i godi chwysigenau a rhitli doluriau ar eu cyrpli, a’u 
haelodau, i beri tosturi dynion teimladwy, ac anadnabyddus a’u 
castiau twyllodrus. 
