RHAGYMADRODD, 
XUi 
At yr hyn a addewais yn y dalenau rhagflaenol myfi a chwanegais, nid 
ychydig, ynghylch gwasanaeth a rhinweddau meddygawl gryn rifedi o’r 
llysiau mvvyaf rhagorol, yr hyn a gymmerais allan o ysgrifenadau a llyfrau 
yr awduron mwyaf enwog yn y gelfyddid o feddyginiaeth, gan dybied y 
buasai fy mwriad a’m llafur yn ddiffygiol heb ryw fesur o’r cyfryw orchwyl; 
ac fel y byddai y rhan honno yn fwy cyflawn, tybiais yn addas roddi ycliy- 
dig hyfforddiad ynghylch y moddion i barottöi yr amryw gyffyriau, ynghyd 
a’r dognau, sef yr hyn a ddylid ei roddi i glaf ar dro, o’r meddyginiaeth; 
a hyn a wneuthym wrth fesurau, neu bwysau, megis y modd mwyaf cywir; 
felly yn lie mawaid,—llonaid llaw,—dyrneidyn (yr hyn nid yw ddim amge- 
nach nag ar amcan) o wraidd neu ddail, y rhai fyddant annilys a siomgar, 
dywedir pwys gronyn,—scrwpl,—dram,—wns,* &c. Ac yn lie diod, sef 
y gair a arferai hen feddygon ein gwlad am gymmaint ag a yfai ddyn ar un- 
waith, dywedir am yfed hyn neu hyn o wnsiau,—chwarter neu banner 
peintiaid o unrhyw feddyglyn. 
Bellach, gan obeithio y bydd fy llafur, y rhan hon yn enwedig o hono, 
yn fuddiol i’m cydwladwyr, yr wyf yn ei gyflwyno i’r darllenydd hynaws, 
tan obaith y derbyn efe hyn o gais gyda mwyneiddra a thiriondeb, gan rad- 
lawn faddeu y diffygiadau a ddygwyddant ym mhob gwaith dynol, ac yn 
enwedig pan fo ’r awdur gwedi ymdeithio, yspaid nid bychan, tu hwnt i’r 
terfyn a osododd y Psalmydd ar “ ddyddiau ein blynyddoedd.” Ac os 
derbyn efe wrth ei ddarllen a’i chwilio, foddlondeb yn agos cyfattebol i’r 
draiferth a ddygwyddodd i mi wrth ei gasglu a’i drefnu, e’m llwyr foddlonir 
am fy llafur. 
* Yma dalier sulw fod wm yn cynnwys wyth dram; — a. dram, yn cynnwys tri scnvpl ;— 
a scrwpl yn cynnwys again gronyn o wenith iach gwedi ei gynhauafa. 
