RHAGYMADRODD. 
v 
danynt: yn eu plitli y mae rhai rhywogaetliau o wledydd dieithr tramor, 
y rhai y crybwyllir am danynt yn yr ysgrythyrau: Y rhai hyn oil a 
gynnullais, trwy lafur nid bychan, o’r amryw drysorau a’r cynnorthwyon 
a ddygwyddasant i’m llaw; ym mhlith pa rai gallaf enwi ysgrifenadau 
yr hen ardderchog Feddygon Myddfai;* y parchedig John Davies Athraw 
Difeinyddiaeth;—Edward Lhwyd, Athraw Celfyddydau ; y cywreinwyr 
Mr.William Morris, golygwr y dollfa yn Nghaer Gybi, Mr. Owain Gruffydd 
o blwyf Llan Sadwrn; &c. ac yr wyf yn gobeithio y gallaf ddywedyd, yn 
ddiymffrost, eu bod gwedi eu trefnu a’u cyfieithu yn gywirach nag yr 
ymddangosasant erioed o’r blaen; gan hynuy nid wyf yn anobeithio nad 
allant dy ddenu di i fwrw ychydig o’th amser, fal y bo hamdden 
yn caniatau, i chwilio pa rywogaethau a dyfant yn dy wlad dy hun, 
beunydd o flaen dy lygaid, a than dy draed, er dyddanwch i ti dy hun, 
ac er parcli i’r Hanfod mawr a daionus, yr liwn a’u creawdd er dy fwyn. 
Hyn o leiaf a ellid ei ddisgwyl gan greadur cynnysgaeddawl a rheswm. 
Eithr heblaw hyn celfyddyd tra buddiol i ddynol ryw ydyw llysieuaeth, 
nid yn unig o hervvydd rhinweddau yr amryw flagur,t ond hefyd o ran y 
* Y meddygon enwog hyn oeddynt Rhiwallon a’i dri meibion, nid amgen na Chadwgan, 
a Gruffydd, ac Einion; Sef meddygon oeddynt i Rhys Grug, ab Gruffydd ab Rhys ab 
Tewdwr eu Harglwydd, yr hwn, ynghylch dechreuad y drydedd ganrliif ar ddeg, a roddes 
iddynt ansawdd, a thiroedd, a breintiau ym Myddfai, fel y gellynt ymgynnal ac ymddarbod 
a’u celfyddyd a’u dysgeidiaetb, er iaehád a lies a’u hymgeisiau. Y diweddaf o’r teulu 
fu farw ynghylch y flwyddyn 1740 . 
t Gan, hyd y gwybum I, nad arferir yn gyfFredin, yn yr iaith gyraraeg, air o gyflawn 
yslyr y gair saesoneg Vegetable, neu’r lladin, Vegetabilis; y rhai a arwyddocant pob rhyw 
o bethau a dyfant o’r ddaear, o’r Mwssoglyn lleiaf, hyd y Gedrwydden hardd-deg, myfi a 
arferaf y gair Blagur i arwyddo y rhai hyn oil; gan mai union gysson ydyw: gwreiddiol ystyr 
A. 
y ddau air, sef, Vegetabilis ,—yr hyn a dyf, megis llysiau a gwydd :- Blaguro, —impio, 
blaendarddu, tyfu. 
