I 
232 
RHU 
RHY 
Rhuddygl mawrth; 
Rhuddygl y meirch ; 
y Cochlearia Armoracia ; Horse-radish. 
Y gwraidd yn unig o’r llysieuyn hwn a arferir ym meddyginiaeth. 
Llesol iawn ydyw rhag y parlys, a’r dyfrglwyf, gan ei fod yn droeth- 
bair, a ’i wres yn cynhyrfu teimlad bywiog yn y corph, oddi fewn 
ac oddi allan. Da ydyw rhag y cryd melyn. Un modd o ’i barottoi 
ydyw crafu un dram o’r gwreiddyn îr a thywallt pedair wns o ddwr 
berwedig arno, a gadael iddo sefyll dros ddwy awr, a chaead ar 
wyneb y llestr, yna cymmysger ef a dwywaith ei bwys o siwgr; 
a hwn sydd hynod rhag crygni, a dolur o gorn y gwddf, os cym- 
merer llonaid llwy de o hono a’i lyngcu yn arafaidd, a hynny 
ambell waith yn y dydd. Heblaw hyn, gellir tywallt dwr berwedig 
ar y gwraidd gwedi ei ysigo; a’i yfed fydd llesol iawn i’r cylla llesg, 
i’w nerthu, a’i gy weiriaw i dreulio ’r ymborth; a buddiol fydd hefyd 
rhag y dyfrglwyf, y cryd cymmalau, a’r palsi; ac nid oes odid ddim 
mwy eifeithiol nag ydyw i bureiddio y gwaed. 
Rhut. 
Rhutain. \ edr. Gorddawn. 
Rhyw. 3 
Pyrus communis; Pear. 
Rhwnynen; ' 
Rhwyddlwyn; Veronica;-Speedwell, edr. tu dal. 3. 
Rhwyddlwyn blewynawg; Veronica Chamcedrys; Germander Speed¬ 
well. 
Mwy dewisaidd yw y rywogaeth hon na ’r Wrnerth yn lie te> gan 
ei bod yn fwy blasus, a llai ueddol i rwymo ’r coludd. 
Rhwymyn y coed; Tamus communis; Black Bryony. 
Rhyf; -v 
Rhyfon ; > Ribes ;-Currant. 
Rhyfon ; 
Rhyfwydden; j 
Rhyfwydden ddu ; Ribes nigrum ; Black Currants. 
Y mae pob rlian, (sef y ifrwyth, y dail, a ’r rhisgl) o’r prwysg- 
wydden hon yn dra llesol rhag dolur o’r gwddf, yn enwedig y rhyw 
ennynol. Triner y dail neu ’r rhisgl yn rhith tc , a golcher y safn a’r 
gwddf ag ef. 
