242 
UCH 
WER 
ÜCHELAWG, ÜCHELAWR, UCHELFA, ÜCHELFAL, ÜCHELFAR, ÜCHELFEL, 
Uchelwydd ; Viscum album; Misseltoe. 
Gwiwbarch a dalai y Derwyddon gynt i’r llysieuwyddyn hwn, 
nid yn unig o ran y lliosog, a 'r nefolaidd rinweddau medd- 
yginiaethawl, a dybiasant iddo feddiannu, gan ei enwi yn Holliach, 
ac iddo iachau pob clefyd, ar ddyn ac ar anifail; eithr hefyd mewn 
dull crefyddawl, gan iddynt dybio ei ddisgyn o’r nef, a chan nad 
ydyw ond megis cangen yn unig, ac nad oes iddo gyff i’w gynnal, 
na gwraidd daearol, meddyliwyd fod mawr debygoliaeth rhyngddo a’r 
<f blaguryn,” sef y “ Blaguryn cyfiawn,” a ragddywedasid yn ei gylcli 
gan y prophwydi, yr hwn oedd “ ddymuniad yr holl bobloedd/’ 
Eithr y mae meddygon yr oes lion yn credu mai ar ofergoelion yr 
oedd ei holl rinweddau meddygawl yn sefyll. 
ÜRDDON; Lythrum hyssopifolium; Hyssop-leaved Loose-strife, or Grass- 
poly. 
Walwrt. (corruption of Wall-wort.) edr. Corysgawen. 
Wdron. edr. Llys yr eryr. 
Wdroyth, Wdrwth, Wdrwytit, Wdwyth; Asphodelus;-Asphodel, 
King’s Spear. 
I much suspect all these to be corruptions of Woodruff or Wood- 
roof; Medd. Myddf. however, have them thus. 
Wermod lwyB; Artemisia Absinthium ; Common Wormwood. 
Gwraidd y llysieuyn hwn sydd beraroglaidd athwymn; y dail ydynt 
wasanaethgar mewn diod frâg a fo ar suro; a dwr berwedig arnynt sydd 
llesol iawn i’r cylla, ac a bair ymadael a’r dwr yn rhwydd, ac yn ddily- 
nol y mae yn dda rhag y dyfrglwyf. Y planhigyn gwedi ei fwydo mewn 
dwr poeth, a’i ddodi yn blastr, a’i ami newid, ar glais neu y sigtod, a ostega 
y gwaew yn fuan, ac a’i attal rhag chwyddo. Y mae y meddyg Hil 
yn ei ganmol yn fawr, gan iddo ef ei hun, a nifer o’i gydnabod gael 
prawf helaeth a digonol o’i rinweddau rhag y gymmalwst, a chlefyd 
y graean, a gwendid neu lesgedd y cylla; y modd y parattoai efe 
ef oedd hel y blodau, a’r dail oddi ar y goes, ac ar lonaid llaw o ’r 
rhâi hyn y tywalltai beintiaid o ddwr berwedig, gadawai iddynt 
sefyll dros ddeuddeg awr; yna efe a yfai chwarter peint o hono 
ynghylch awr o ilaen ei brydnawnfwyd, a ’r un faint ym mlien y 
