32 
OVER HET STELSEL 
aan welke niets hatelijker was dan het denkbeeld van onder- 
drukking. 
Om zich tegen deze zooveel mogelijk te beveiligen, verbonden 
dezelve zich onderiing, hoewel slechts voor eenen bepaalden 
tijd (waarin deze vereenigingen dan ook van de later ontstane 
gemeenten verschilden), ja vatteden, wat meer is, meermalen 
de wapenen op ('). 
Dusdanige stoutheid werd geboren uit het besef van magt door 
handel verkregen. 
Onder deze vermogende stedelingen moest schielijk, ja schie- 
lijker meestal dan elders, het verlangen naar staatkundige vrij- 
heid ontstaan. 
De koophandel alzoo, door de welvaart en de magt, welk hij 
den burger aanschafte, door de naauwe vereeniging en betrek- 
kingen, welke hij daarstelde, door den geest van vrijheid en 
onafhankelijkheid eindelijk, welke hij voedde, maakte reeds 
vroeg den vlaamschen stedeling rijp voor de groote omwenteling 
door middel der oprigting van gemeenten teweeg gebragt, hij 
was eene zich wijd uitstrekkende, vele hulpmiddelen in zich 
bevattende oorzaak, welke tôt het stelsel van gemeenten geleid 
heeft. 
II. Van de kruistogten. 
Oefende de handel, reeds van den oudsten tijd in Vlaanderen 
bloeijende, zijnen weldadigen invloed uit, vormde hij, gelijk 
(*) Meyeri, Annales Flandriœ , ad annum 1081. 
