34 
OVER IIET STELSEL 
In het yaderland teruggekeerd, trachtte men die volken te eye- 
naren, welke men het meest bewonderd, het meest oui hunne 
yrijheid en geluk benijd had. 
Ik verbeeld mij, dat dit alzoo, met betrekking tôt de kruis- 
yaarders, zich moet hebben toegedragen. 
Verrukt door al de praclit welke zij in Konstantinopolen aan- 
schouwd hadden (*), opgetogen yoor de diepe kennis en geleerd- 
heid, gelijk ook de fijne beschaving der Oosterlingen ( 2 ), stelden 
zij zich den Griek en Arabier tôt voorbeeld, en poogden zich in 
vele opzigten naar denzelven te vormen. 
Italie, hetwelk als yerzamelplaats der kruisvaarders door deze 
gedurig bezocht moest worden, werd derzelver leermeesteresse 
in de zaak der yrijheid. 
Eerder dan elders bad de yrijheid wederom haar hoofd vcr- 
heyen in dit schoonste der landen. 
Aan de Po en Arno, aan de Middelandsche en Adriatische 
zeeën, bestonden reeds yoor den aanyang der kruistogten yrije 
steden, welke door eigene magistraten bestuurd wordende, door 
de willekeur des adels niet meer gedrukt werden( 3 ). 
(') Men zie de yerwondering der kruisvaarders op het zien van het prachtige 
Konstantinopolen, bij Godefroid de Ville- Qardouin, Histoire de la conquête de 
Constantinopole, pag. -49, beschreven. 
( 2 ) Dat in dieu tijd het oosten het westen verre in beschaving, handel en kunstvlijt 
overtrof ,iseene zaak te algemeenbekend, dan dat wij dezelve hehoeven te staven door 
voorbeelden en daadzaken aantehalen uit die schrijvers, welke eene vergelijlcing 
tusschen beide werelddeelen daarstelden. Het is genoeg te verwijzen tôt den beroemden 
Heeren , in zijne Herhandeling over de gevolgen der kruistogten. Leeuwarden, 1823. 
( 3 ) In de niet door de Longobarden bemagtigde steden, — en zoodanige waren er 
