DER GEMEENTEN. 
35 
Dit had, bij veiligheid van bezittingen, nijverheid doen ont- 
staan, van welke nijverheid wederom welvaart het gevolg was 
geweest ('). 
Zoo vond de kruisvaarder bij zijne komst in Italie rijke en 
vrije steden, en leerde eenen burgerstand kennen fier op zijne 
onafhankelijkheid. 
Gewis dit moest indruk op lien maken, vooral op den burger 
van andere landen, nog beroofd van staatkundige zelfsstandig- 
heid. 
Tôt de zijnen wedergekeerd, werd die indruk door handels- 
betrekkingen en onderlinge gesprekken levendig gehouden ( 2 ). 
Men haakte naar dezelfde vruehten, welke andere smaakten! 
En alzoo gebeurde het weldra, dat men op het voetspoor van 
den vreemdeling vereenigingen aanging onder den naam van 
gemeenschappen ( communies ), en derzelver wettig verklaring, 
hetzij van den vorst kocht, hetzij door geweld van wapenen 
verwierf ( 3 ). 
verscheidene, daar de Longobarden sleclits het Exarchaat veroyerd hadden , — was 
reeds lang voor de kruistogten een burgerstand aanwezig, er bestond een stedelijk 
bestuur. ( Muratori, Dissertât. 28, Opp. IV, pag. 29. ) 
(’) Simonde de Sismondi, Histoire des républiques italiennes du moyen âge , tom. I, 
pag. 409. 
( 2 ) Heeren, in zijne Verhandeling over de kruistogten, pag. 6, zegt van de kruisvaar- 
ders : «Keerden de heersebaren al weder terug, zij waren ecliter niet meer dezelfde. 
Hun horizon liad zich verwijd ; zij hadden veel gezien, veel geleerd, en in vele 
opzigten ondervonden, dat ailes daar op verre na niet zoo was als ten hunnent, enz... 
Al waren het slechts loutere vertellingen, welke zij medehragten, verrijkten zij niet 
reeds daardoor den kring der denkbeelden hunner landslieden? » 
(3) Wij gelooven ook met den heer Raepsaet, Hist. des États etc.,$ 160, dat dejon- 
