48 
OVER HET STELSEL 
DERDE IlOOFDDEEL. 
OVER DE VOORNAAMSTE GEVOLGEN VAN HET STELSEL VAN GEMEENTEN IN HET 
GRAAFSCHAP VLAANDEUEN. 
Omiiddelijke en schoone vrucht van het stelsel van gemeenten 
was bevordering van persoonlijke vrijheid. 
Want ofscboon reeds voor de oprigting der gemeenten door 
de vorsten of heeren aan verscheidene dorpen of ook wel steden 
brieven van vrijheid waren vergnnd geworden, bij welke der- 
zelver inwoners van slaafsche dienst bevrijd werden('), ofschoon 
de kruistogten ook medewerkten tôt het in vrijheid stellen van 
velen( 5 j, zoo was echter de daarstelling van gemeenten een 
( 1 ) Dewez, Histoire générale de la Belgique, éd. ann. J 826, lom. III , pag. 37 en 
volg., en Robertson, lnleiding, etc., loni. II, pag. 86. 
( 2 ) Wij gelooven echter , ten opzigte der kruistogten, dat men dwaalt, door aan 
deze eenen te grooten invloed op het afschaffen der lijfeigensehap toetekennen. Het 
was slechts langzamerhand, en langs verschillende wegen, en trapsgewijze , dat dit 
geschiedde. De boerenopstand in de meeste landen van het westelijk Europa, lang 
na de kruistogten, bewijst genoegzaam, dat zelfs in dieu tijd nog duizenden onder 
het slavenjuk zuchtten. 
