50 
OVER HET STELSEL 
slaven de vrijheid, om aldus het gebrek aan menschen-handen 
op hunne landerijen te voorkomen. De landman hierdoor meester 
van zijne nijverheid geworden zijnde, en het loon voor zijnen 
arbeid ontvangende, verkreeg in vervolg van tijd dikwijls de- 
zelfde landen in eigendom, welke hij als slaaf had bearbeid. 
Weldadig was alzoo de invloed van het stelsel van gemeenten 
op de betrekkingen van den toenmaligen laagsten stand der 
maatscliappij, en de verbetering hierdoor des landbouws. 
Bij de uitbreiding der dierbare vrijheid, kwam ook, als een 
tweede gevolg van het stelsel van gemeenten, het ontstaan van 
grootere veiligheid van personen, en zekerheid van eigendom, 
door middel van betere wetten en geregelder bestuur. 
Yoor de instelling der gemeenten waren de aanwezig zijnde 
burgelijke wetten, in pïaats van den geest van regtvaardigheid 
en billijkheid te ademen, meestal een zamenweefsel van onregt 
en willekeur. 
Want met welk eenen naam anders te noemen verordeningen 
als die, bij welke men bepaald vond, dat bij den dood van eenen 
huisvader de heer hetzij aile, hetzij de helft der roerende goe- 
deren zoude verkrijgen (')? 
Was het ook niet eene schandelijke, den mensch in zijne 
natuurlijke regten aantastende wetsbepaling, dat men noch bij 
leven, noch bij dood, over zijne goederen kon beschikken ( 2 ), 
(’) D’Oudegherst, Annales de Flandres , chap. 112, en Meyer, Annal. Flandr. ad 
annum 1260. 
( a ) Ordonnances de France , tom. 111, pag. 201 ; D’Achery, Spicilegium anccdot. , 
tom. IV, pag. 325, 341,374 en 375. 
