54 
OVER HET STELSEL 
en wreekten, indien men voldoening yveigerde, het door dezen 
geledene onregt('). 
Indien de eene burger zich door den anderen, hetzij door 
woorden, hetzij door daden beleedigd achte, stond het hem 
niet vrij zich zelver yoldoening te yerschaffen, maar hij moest 
eene klagt hierover inleveren hij den magistraat ( * 2 ). 
Elk lid der gemeente zag zich ook bevrijd van eenen twee- 
strijd aantegaan ter zijner regtyaardiging of zich aan de vuur- 
of waterproef te onderwerpen ( 3 4 ). 
Elk mogt yrijelijk over zijne goederen beschikken, indien hij 
geene erfgenamen lrad ( Z| ). 
Met zijnen hais (niet meer gelijk dikyvijls te voren door het 
betalen eener geldsom) boette de moordenaar zijn misdrijf. 
Ook yverden andere misdaden naar evenrediglieid gestraft ( 5 ). 
Door zoodanige en meer dergelijke yerordeningen, in de char¬ 
ters yan gemeenten voorkomende, yverd yeiligheid yoortgebragt, 
eertijds hijna nergens te vinden. 
Het yersterken daarenboyen der steden, het wapenen der 
(>) Si quis extranews aliquem burgensium S. Audomari aggressus fuerit, et ei con- 
tumeliam vel injuriant irrogaverit, vel violenter ei sua abstulerit, et cum . infra 
triduum ad satisfactionem venire contemserit aut neglexerit, ipsi communiter injuriant 
fratris sui in eo vendicabunt. (Zie Miræus, Opp. diplom. , tom, IV, pag. 195 ) 
( 2 ) Zie charter van Aire, art, 2 en 3, bij d’Achery, 1. 1. , tom. III, pag. 553. 
(3) Charter van Geertbergen , bij Miræus , Opp. diplom., tom. I, pag. 291. « Item 
nemo cogatur inire duellum vel subire judicium ignis et aquœ. » 
(4) Si quis fuerit absque herede libertatem habet erogandi sua et hereditatem suam 
tam ecclesiis quant pauperibus in eleemosynam. (Miræus, ibidem.) 
( 5 ) Si quis aliquem occident vel membris truncaverit, caput pro capite , membrum 
pro membro, nisi se defendendo hoc fecerit. (Ibidem.) 
