62 
OVER HET STELSEL 
Pal stond dan elk, en waakte voor zijne regten me.t gevaar 
dikwijls van leven en bezittingen. 
Wil men hiervan een bewijs? 
Ik noem Peter Coninck yan Brugge, en deze naam zal ons 
aan de yrijheidszucht yan den Ylaamschen burger herinneren, 
die den Franschen inyloed tegenging, ja de magt van den ko- 
ning van Frankrijk Philips IY trotseerde, toen deze door ver- 
raad de dwingelandij wilde invoeren ('). 
Bij het aanyvakkeren yan yrijheidszucht voegde zich het ver- 
krijgen yan meerdere kennis, en het toenemen in beschaving. 
Door het stelsel van geraeenten was aan de wetenschappen 
eene yeilige schuilplaats aangeboden, in welke deze de groote 
ramp yan hare geheele vernietiging, in den tijd yan aanhoudende 
vete en krijg, nog gelukkig ontvlugtten. Want op dat de men- 
schelijke geest zich tôt de hoogte der wetenschappen yerheflFe, 
is het noodig dat hij niet geschokt worde, door aanhoudende 
vrees voor het yerlies der dierbaarste zaken. 
Want gedurig blootgesteld, gelijk voor de oprigting der ge- 
meenten zelfs de weinige aanwezig zijnde vrije lieden waren, 
om van hâve en goed, ja vrijheid beroofd te worden, hoe kon 
de mensch in zulk eenen staat yan beroering en onrust zijn 
verstand in stille afzondering scherpen tôt de beoefening der 
wetenschap pen ? 
Aile deszelfs zorg werd vereischt tôt afkeering van het drei- 
(') Zie Monachus Gandensis anonymus (hij schreef in het begin der XIV de eeuw 
de gebeurtenissen zijns tijds ) ed. a Carolo Fred. Aug. Hartman, index scholarum in 
Hamburgensium gymnasio habendarum. Hamburgi, 1831 , pag. 6,8, 16. 
