66 
OVER IIET STELSEL 
mede de geestverdooving, welke bijna algemeen was voor de 
oprigting der gemeenten. Verre echter van ons, dat wij zouden 
beweren, dat alleen de instelling der gemeenten, door de vei- 
ligbeid welke zij deed ontstaan, en de vrijheid en welvaart, 
welke zij voortbragt, de vvetenschappen heeft doen herleven, 
neen wij erkennen, dat de kruistogten ook veel hiertoe hebben 
bijgebragt. Door dezelve werden de klassieke literatuur, de 
aardrijkskunde, de geschiedkunde enz. bevorderd ( ). 
Maar daarom blijft het niettemin waar, dat door de învoe- 
ring van het stelsel van gemeenten evenzeer wetenschappelijke 
kennis en verlichting zijn uitgebreid geworden, zoo dat onder 
deszelfs gevolgen met regt ook dit melding verdiende. 
De zeden, welke altijd afhangen van de wetten, werden ook 
langzamerband verzacht, nadat door het stelsel van gemeenten 
eene betere wetgcving, en eene menschelijkere regtspleging 
was daargesteld. 
Thans gaan wij over tôt het spreken van het staatkundig 
gezag, hetwelk de steden, na dat zij het gemeenteregt hadden 
verworven, als derde staat, in de staatsvergaderingen verkregen, 
als zijnde dit ook een gevolg van het stelsel van gemeenten. 
Voor dat de steden het gemeenteregt in Vlaanderen bezaten, 
was derzelver invloed op de staatstaangelegenheden van geene 
waarde ( 2 ). 
welke in de XV de eeuw in de meeste steden, als Gent, Brugge, Oudenaarde , 
Yperen, Nieuwpoort en anderen bestonden , bewijzen over de toegenomene lust 
tôt beoefening der wetenscbappen. 
(>) Heeren , P^erhandeling over de gevolgen der kruistogten, pag. 3i>3 en volg. 
( 2 ) Verschillend zijn de gevoelens der geleerden omtrent de oudheid van het regt 
