DER GEMEENTEN. 
73 
Door het stelsel van gemeenten nu ging het gezag uit hunne 
handen, grootendeels in die van anderen over ('). 
Het waren de vorsten, welke van dit ailes de schoonste vruch- 
ten inoogsten. Eertijds door den adel in hunne magt beperkt, 
daar zij wegens den te ontvangenen onderstand van krijgslieden 
en geld van dezen afhingen, afgescheiden van het grootste ge- 
deelte hunner onderdanen, welke volgens het leenstelsel onmid- 
delijk aan hunne landheeren gehoorzaamden, zagen zij thans, 
door het ontstaan van een nieuw soort van vasallen, hun geheel 
toegedaan, hun vermogen versterkt en vermeerderd. 
Want de gemeenten als personen beschouwd moesten bijna 
dezelfde diensten aan den vorst bewijzen, als de vasal aanzijnen 
Heer,terwijl zij ook bijna dezelfde regten bezaten. 
Zij zweerden getrouwheid en gelioorzaamheid aan den vorst, 
beloofden hem bijstand in den oorlog, ja vervulden de meeste 
pligten der vasallen. 
Iloezeer hierdoor kracht werd bijgezet aan het bestuur der vor- 
sten, hoezeer zij zich in staat gevoelden door deze aangroeijing 
hunner magt den adel te beteugelen, zal elk gewis inzien. 
Want niet alleen, dat de vorsten een groot getal van gewa- 
pende onderdanen aan de edelen ontrukten, maar zij voerden 
ook dezelve tegen hunne oude meesters aan, en bezigden hen 
als een middel ter vernedering van deze. 
( l ) Eenige heeren, beseffende dat zij de sticliting van gemeenten niet konden 
tegengaan , liadden de wijsheid het yoorbeeld te volgen, hetwelk de vorst hun gegeven 
had. Zij verkochten ook de charters van gemeenten yoor geld en bedongen zich zoo 
vele voordeelen mogelijk in dezelve. Met deze was het dus nog het heste gesteld. 
Tom. X. 
io 
