HORTO R V M 
jn his, prxter fummam vtilitatem, amplectamur, & prxdicemus. In his 
etenim vmbra, prxter frudum & alias innumeras plantarum commo¬ 
ditates,mirum in modum deledamur,atq; afficimur. Ad quam rem vero 
non tam fruduofam quam fylueftrem, non magis laurum, cupreffium, 
platanum, aut aliam raram atq; pretiofim arborem,quam quercu,vlmu, 
populum ve, aut aliam, qux vitro fefe, fecundum aut regionis vel loci 
naturam obtulerit, defideramus. Quis enim ille erit,qui in illarum fatu 
poteria no demiretur?Quid enim aliud natunj maius miraculu effivti ex 
minutiflimis feminibus, qualia funt cupreffi,aut fici,vt vix profpici que¬ 
ant? & aliis multis,hordei granum minime excedentibus,ne quis fabam 
reputet,non admiretur,tam grandes arbores tam latos,longosq; ramos, 
per aera longe latecp fpatiantes, ac diffufos oriri? Tam proceras arbores 
in tam longum tempus permanfuras, vt illarum xtatern nemo eif qui 
non ftupefcat,a minima quidem radice,paruisq; fibris,& capillamentis, 
& ali & teneri. Quis enim in vnius arboris fpecie,puta mali alicuius,aut 
ficorum, vel prunorum, tot genera, & varias formas,per tot anni fpatia 
fe vertentes, non fufpiciat? tot &c diuerfos odores, atque fapores,quibus 
ac floribus mirum in modum deledamur, vt ex efficiant, vt quemuis 
non fine,vt Cicero ait,admiratione deledent.Homerus enim cum vulc 
formofos fignificare,eos arboribus comparat, velut in Odyflea, 
Ni)' iv r&cuils dx&rov ov rin’ Odvoreis 
TyiXiijict^y, 'fv 'enti Qeci tpvti irov. 
In his vero prodigia, Sc ex illis mfomniorumfignificationes, tanquam 
rem diuinam miramur. Fronde illarum, Deorum aras antiqui exorna¬ 
runt, & ipfos coronarunt, & ad illorum facrificiavfi,quibus frudus of¬ 
ferrent, &c libarent. Dudx autem in triumphum,vt effent triumphantiu 
prxmium. Propter illarum frudus, ferix inflitutx. De his latx funt le¬ 
ges etiam ab initio, vr,qux in duodecim Tabulis promulgatx. Inter ip- 
las enim lata, promulgata interdida,edida,& Senatufconfulta.Q. enim 
Hortenfius Didator,cum plebs in Ianiculu fecefliflet,legem in Efculeto 
tulit, vtea, qux iufliflet, omnes Quirites tenerent. Ex autem auium la¬ 
tibula , cunx funt requiesq;: in quibus nidificent, cibum capiant, deli- 
tefcant, quibus fe aduerfus ferarum iniunas tueantur. Igitur arboribus 
dulcius nihil, nihil iucundius, aut lxtius:vt aliaprxconia hic prxteream. 
Jllud poftremum addam,vt paruo impendio (prxter quxfpontc nafcu- 
tur) quam minima opera, illas feramus, inferamusq;: ex quibus tamen 
vberrimam frugem, in longam xtatem, commodicatis plurimum reci¬ 
piamus : vt a L.Columella bene didum fit, Serere ne dubites.quod ante 
a Vergilio fcriptum fuerat, addita figura. 
Et dubitdmus fer e re, attj 3 impendere cummi 
2 -Arboribus , ad vjum humanum , nilmagis necejfanum, 
& de antiquitate illarum. 
c a p. XI. 
