HORTORVM 
Vita ante oliuitatem, ficuti ante vindemiam,vt do&if- 
fime Se elegantiflime prxcipit L. Columella,ne cum res de- 
fiderauerit, operx auocentur, prxparanda funt, veluti co¬ 
pia lignorum ante apportanda eft. Neque ad id nucleis 
vtendum:alias oleum fapiet. Tum fcalx,corbulx, deceno- 
dix,trinodix,fatorix,quibus depletur oleum.Opercula item quibus vafa 
olearia conteguntur. Spongix maiores & minores,vrcei, quibus oleum 
progeritur: cannex tegetes,quibus oliua excipitur, Sc alia. Prxterea lacus 
& dolia prxparanda,qux fub tedo habere oportebit,qux feorfum reci¬ 
piant fui cuiufq; generis amurcam,fiue qux-/Inceradefluxerit,fiue etiam 
qux falern receperit. Nam vtraque vfibus plurimis idonea eft. Corbulas 
autem ex falice efle oportebit. Nana falix ad pulchritudinem olei mul¬ 
tum facit. Hxc omnia Sc multo plura prxparari & ede debentiquoniam 
in vfu depereunt, Se pauciora fiunt. Quorum fi quid fuo tempore de¬ 
fuerit,opus intermittitur.In conficiendo autem oleo,machinis quinque 
antiquos vfos fu i fle Columella fcribit,videlicet, mola, trapeto, canali,fo- 
lana, rudicula. Vlpianus etiam Iurifconfultus, libro decimonono Dige- 
ftorum feribit, fundi locatorem prxftare condudori debere prxlum, Se 
trapeta,inftruda funibus,fin minus dominum ea in'ftrueredebere:fedSe 
prxlum, Se trapetum vitiatum reficere debere. Quod fi regulis olea pre¬ 
matur,& prxlum,Sc fucculam,8e regulas,Sc tympanum, Sc trochleas,qui¬ 
bus releuatur prxlum , dominum prxftare oportere. Item alienum , in 
quo olea calida aqua lauatur, Sc extera vafa olearia dominum prxftare 
oportere. Fifcos enim, quibus ad premendam oleam vtimur, colonum 
fibi parare debere. Neratius item Iurifconfultus idem feribit. Quam di¬ 
ligentes autem fuerint antiqui in premeda olea, ex his duobus Iurifcon- 
fultis patet,qui hoc non ignorarunt. Prxcipit etiam Cato torcularia bo¬ 
na habere oportere,vt opus bene effici poflit.Quam calidiflimum enim 
& torcular efle Se cellam oleariam is prxcipit, & M.item Vitruuius pro¬ 
xime culinam torcular ponit. Torcular autem ipfum,fi non cochleis fed 
vedibus torquetur, per medium fenumdenum pedum fpatium occu¬ 
pare debet, vt voluit hic. Hac vero ratione, opus plurimum facientibus, 
libera Se expedita erit verfatio. Quod fi praelis duobus opus erit,loco la¬ 
titudo quatuor Se viginti pedum dctur.Nam vafa Se inftrumenta fecun¬ 
dum locorum amplitudinem habere oportet.Nam Cato in oleto bono, 
bene Sc frequenter culto, tres trapetos prxfcribit, quorum formam Se 
ipfe pofuit, verum id iudicio boni patrisfamilias (vtiarn fupradidum 
eft) leJinquetur.Tabulatum vero,quo ferantur olex,habere neceftarium 
eiit. Etfi prxeeptum habeamus,vt vniufcuiufq; diei molis & prxlo con- 
feftim fubijciantur: verumtamen quia interdum non parua multitudo 
baccarum,torculariorum laborem vincit (fi labor exiftimandus fit)pen- 
lilc horreum, quo imponantur frudus,cfte oportet: idq; tabulatum efle 
debet fimile granario,& lacufculos habere,atq; tam multos quam poftu- 
labit modus oliux.Cellam enim oleariam ita inftrudam habere conue- 
nit, vt magnitudo & inftrumenti numerus oliueto refpondeat, ficuti Sc 
