X 
LIBER 
X. 
N plantandis,fiue in hortis, fine alibi arboribus, magno¬ 
pere attendenda acris qualitas, foliq; natura erit, maxime 
vero,qux vel fua Iponte, nullo colente,vel qux ex loci vi¬ 
cini fi mili ingenio,noftra induftria,producere valeat,fcru- 
tari. Et vt belle M.Manilius fcribit, 
- Qui fit confcnjm in aruit. Incredibile enim didtu , quam varix fint 
in ipfo fiolo naturx. Alia autem proueniunt lxtius alibi. Alia etiam dili¬ 
genter & accu rate culta,cito confenefcunt.Negleifta item alibi profiliunt. 
Hxc autem ftudiose perfcrutari debemus. Et ad hxc prxfertim noftra 
dirigenda folertia, vti ab bis etiam profperx fiitionis argumenta fuma¬ 
mus : quo audacius plerunq; etiam externas vtiliter transferamus. Quod 
ingenue fecerunt, qui primum arbores tranfportarunt. Itaque tentan- 
dum eft quid coelum, quidve terra, quicquid vna quxque regio poffit, 
& velit. Nam quxdam nonis fedibus gaudent,alienaq; domicilia amant, 
qux & fenfim deguftant, iliorumq; nouos mores veftiunt. Verum ne id 
nimis pertinaciter. Ne fi in noftris agris, conferta manu, vincere nobis 
minime datum fuerit, id faltem prxftabimus, ne dum vidfores e pugna 
difcedimus, vidli tamen ignauiter abeamus. Prxfertim vero cceli mores 
indagandi. Nempe hoc, nulla arte, nulla ope, nullaq; hominum manu 
ingeniove corrigi affeuerant experientes.Nam fol hominum leges inuite 
non accipit, vti inuito eo , ficuti inuita Minerua, aliquid faciendum fit. 
Nifi forte etiam decidere,aut cum dijs pugnare,malimus,atq; operam & 
oleum perdere •. deniq; fimus ad agnatos &c gentiles deducendi. Quod 
pulchre M.Varro idem de eo arbitratur, qui agrum minime faluberri- 
mum colit.Nec enim agricultorum labor cum reditu contendere debet. 
& merito quiuis ipfis cultoribus ignofcet,quos piget fine frudfu labora- 
re.Ager autem,qui nunquam reipondet impendijs,ex neceflitate defcri- 
tur,etiam inopia colentium, quibus in xre alieno vacillare licet. Nam,vt 
eleganter etiam Titus Liuius memorix reliquit, Sicut in frugibus, pecu- 
dibusq-„non tantum femina ad ferendum in dotem valent, quantu pro¬ 
prietas terrx,coeliq;,fub quo aluntur,inuitat.Generofius eniminfiua fede 
quicquid gignitur. Infitu autem alienx terrx,natura vertente in id quod 
alitur,fe degenerat.Frudfus etenim,vt dodfiilime fcribitHippocrates,pro 
coeli terrxq; benignitate oriri videntur.Quod videre eft in 7Egypto,vbi 
omnia perfedla &c nafcuntur & perficiuntur.Mite igitur folurn mitia po¬ 
ma feret. Vt ille etiam prxeipiat, ad medicx materix vim valentiorem, 
fingulorum locorum naturam cognofcendam. Quxdam enim fuamet 
fponte quibufdam locis nafcuntur, qux alibi nullo hominum ingenio, 
nullaq-, opera, prouenire volunt. Multa etiam videre eft, qux fi terram 
apprxhenderint, nullatenus tamen ex loci habitu ferunt, vel perraro. 
Ofiuam terra India non gignit, inquiente yEliano , cum aliarum ingen¬ 
tium arborum feraciftima fit. Afiam autem nec fuperiorem, nec fepten- 
trionalem abietem gignere quofdam autores Grxcos fcripfifTe Strabo 
autor.Non enim,vt eft in communi prouerbio,fert omnia tellus. 
ii Ve 
