LIBER. X. i 55> 
mida: alia tenera vel grauis: ficca,aut bibula,& vliginofa. Pinguis vifcofa 
eft,atroq; colore.Vergilius hoc modo eam denotat: 
‘Pinguis item qua f.t tellus, hoc deniq } patio Georg2. 
2 )ifcimus: haud tnquam manibus taflatafatifcit: 
Sed picis in morem ad digitos lentefcit habendo. 
Inter pingues vero,vna altera pnepinguior: cuius vnum genus morda- 
ciflimum eft.Experimenta pinguis &c afperx, in manuum traftatu. Huic 
contraria macra eft. Qux fi miftx fuerint, folum Ixtum efficient, tanto¬ 
pere defyderatum. Quod & alij ramentaceum vocant. Tenera, qua: & 
leuis. Palladius eam exprimit, cum dicit rarioris efle natura:. Se pondere 
prodit,autore Vergilio.Mira figmficatione didta eft tenera,autore Plinio. 
Quicquid enim optari debet, in eo vocabulo inuenitur. Illa enim tem¬ 
perie vbcrtatis eft,illa mollis,facilisq; cultura:,nec madida, nec fidens. Illa 
poft vomerem nitcfcit: qualem ingeniorum parens Homerus in armis 
ab eo cadatis dixit.Et quamuis fierent in auro, addidit miraculum nigre- 
fcentis. Illam vero recentem exquirunt improba: alites: vt corui, vome¬ 
rem comitantes,& aratoris veftigia rodentes. 
Oua grauis ejl, inquiente V ergilio, ipfa tacitam fe pondere prodit. a 
Contraria eft tenera:,& denfa etiam dicitur. 
L/umida (vt Vergilius ait) maiores herbas alit, ipftj } iufto 
Latior ah nimium, ne [it mihi fertilis illa, 
TLeu feprauatidam primis oftendat arijlis. 
Vliginofa, fiue limofa, qux flumine rigatur, fcaturiginofa etiam didta. 
Terram autem ccenofam ne aremus,Cato prxcipit,neveplauftrum,neve 
pecus in eam impellamus. Quid autem hac appellatione tantopere ab 
eo reformidatam, vt pene veftigijs quoq; interdicat, ille intellexerit, Pli¬ 
nius aperuit. Redeamus igitur (inquit) ad ligni cariem , &inueniemus 
illa,qua: tantum abominamur. Cato vitia, aridx, fiftulofx, fcabrx, canc- 
fcetis,exefx,pumicofx. Plus dicit vna fignificatione,quam pofsit vlla fer- 
monis copia enarrari.Famelicofam antiqui,autore F.Pompeio,paluftrem 
vocabant.Optima autem ad hortos ex his omnibus generibus feligenda 
erit,tenera,qux & pulla vocatur.Nam fua tenuitate,facile imbres recipit, 
vt alte defcendere, atque radices attingere pofsit, vt inferius alimentum 
haurire valeant. Nam in huiufmodi magnas atq; robuitas agunt contra, 
pinguis aditum imbribus ad radices non exhibet, arboresq; nimio ali¬ 
mento non coquit: vt fatis fit illis terra, qux optimo conflet tempera- 
mento.Terra etiam noualis, cxfa, extirpataq; vetere fylua,optima erit,vt 
fux bonitatis fpecimen iam prxbuerint fylueftres magnx arbores, qux 
illic natx fuerint,vt abfolutilsima etiam pofsit pronuntiari, fi ibi medio¬ 
cres,media fi vepreta,vt fpinas aluerit.Terrx enim fapor,atq; natura, fru- 
oluum fapores immutat,vt de falfa fupra ex Vergilio oftenfum eft,vt qux 
in vliginofaproueniunt, aquofafint. Cuiq; arborum generi proprium 
terrx genus afsignare difficile erit, vt tot genera ad totidem differen¬ 
tes arbores, vno in loco inueniantur. Sunt etenim longe lateq; tradlus, 
fere integrx regiones,vno tantum genere terrx fcatentes: vt pote defpe- 
k k x ratum 
