308 
HORTORVM 
uio, Veteres generaliter aquam Acheloum vocabant. Sed ad rem ipfam. 
Irriganda: tunc maxime arbores funt, cum ficcitates inceflerinr, 6c ccele- 
ftis humor ceflauerir. Circa Canis exortum rigatio potiflimum prodeft. 
Fere enim tunc contingit vt ardentiores calores efle foleant. Et, vti vno 
abfoluam , Rigua xftiuis temporibus vtilia, Hyeme inimica. Hoc enim 
tempus pluuium humidumq- efTe confueuk, abundeq; abfque hominis 
opera arbores humedrat. Autumno vero varia efle folet,quam exfoli, 
cceliq; moribus ac natura profpicere conuenit.Citrum vero frigoris tem¬ 
pore , aqua mulia irrigare prodefl:, quo frigus arceas. Siquidem hycmis 
frigore,calor,qui terrx ineft,magis,magisq; in fe cogitur, qui concretam 
gelu terrxfuperficiem euaporare nequit, vt inde fuccus exarefcat. Ve¬ 
rum fi irrigetur,tepefcente terrx finu, aquam ad radices appetentius tra¬ 
hit. Aqua autem in alimentum verfa robuiliorem aduerfus frigus fefe 
agit. Porro h<ec arbos admodum fiticulofa, & etiam ad fummam pone 
terram fibras plurimas & capillamenta agit, & quidem minutiflimarqux 
globulis inhaerentes plurimum fucci inde ebibunt. Qux globulx/iccio- 
res fadtx,penitusq- exuftce, capillamenta defhtuunt. Quod aflidua riga¬ 
tio prohibet.Quocirca,xftate & hyeme opportuna irrigatione iuuanda. 
In feruenriflimis vero partibus, & locis cliuofis, fi per aquarum copiam 
fit,fulcum e fuperiore parte dirigere oportet ,&c lapidibus & alijs purgare, 
quo fluentiore alueo,aqua in hortos & ad plantas decurrere poffitrquin 
& illarum radices,foliam altiorem faciunt,vti aqua tum abundantius in¬ 
fluat, tum diutius ibi moretur. Quidam vafcula aqua plena ad arborum 
radices collocant, quibus illas refrigerent. Alij lapidum quxdam genera 
ad radices fternunt,vt hyeme humore perfruipoflint, xfiate refrigerari, 
viam liberis flatibus prxbentibus. Enimuero contra vtrunq; tempus ita 
prxparafle oportet,vtlapides humorem contineant,& xffate a radicibus 
calorem propulfent. De quibus 6c conchis fic Vergilius: 
Cmrg.r. ^Aut lapidem bibulum, autficjuallenreis mfiode conchas, 
lfiter enim labentur aqua, tenuisj fubibit 
Halitus : atq 3 animos tollent J,at a tamj referti, 
Quifaxo fuper, atcp ingentis pondere tefia 
ZJrgerent hoc efiufes munimen ad imbres-. 
Hoc, ybi hiulca fiti findit Canis cefhfier arua. 
Alij {armenta ad eofdem vfus fubftituunt. Alij lignum infodiunt, fatis 
craflum,quod poftea extrahunt. Horx autem rigandi, matutina, atq; ve- 
fpertina,ne inferuefcat fole aqua. Theophralfus tamen frigidiorem plan¬ 
us vtiliorem dicit. Multi tamen per totam diem in vafis requiefcere per¬ 
mittunt, &c fero infundunt. Aquarum item dele&us haberi debet. Qux 
enim nitrofa,quxq; aluminofa, vel qux huiufmodi fapiunt, plantas neq; 
gignunt,neq; alunt.Salfx enim aqux plantas nutrire poliunt,fed deterius 
quam dulces. Adurunt enim,augeritj; prohibent. 
Qm arbores parcius, quave fuflus irrigari volunt: & de his, 
qm hoc refluunt: & de alijs prater aquam liquoribus , 
quibus planta oblectantur. c a p. x 111 
